فصلنامه اندازه گیری تربیتی

چکیده زمان پاسخ که گاهی به صورت آزمونهای با محدودیت زمانی، گاهی به شکل ضمنی مانند آزمون سرعتی و گاهی به‌ عنوان متغیر اصلی اندازه‌گیری می‌شود، همواره در سنجش توانایی مورد توجه بوده است. بنابراین، این مطالعه به دنبال بررسی کاربرد مدل زمان-پاسخ در سنجش توانایی شناختی استدلال کمّی کودکان است. برای دستیابی به این هدف نمونه‌ای شامل 502 کودک از مناطق مختلف شهر تهران به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند و با آزمون استدلال کمّی مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌های جمع آوری شده با استفاده از مدل سلسله مراتبی زمان-پاسخ تحلیل شد. همچنین، پارامترهای سوال و توانایی فرد نیز برآورد و تفسیر شدند. نتایج مدل‌بندی نشان داد، علاوه بر پارامترهای درستی پاسخ پارامترهای زمان-پاسخ شامل ضریب تمیز، ضریب دشواری و گاما نیز در مدل برآورد می شود. در این مقاله، پارامترهای برآورد شده مدل زمان-پاسخ با مدل سوال-پاسخ دو پارامتری مقایسه شد تا شباهت‌ها و تفاوت‌های اصلی آنها شناسایی شود. یافته‌ها نشان داد که تفاوت‌هایی در ضرایب تمییز و توانایی افراد وجود دارد که نشان دهندۀ قدرت مدل زمان-پاسخ است. شایان ذکر است که کمترین تفاوتها در ضریب دشواری مشاهده شد. در نهایت براساس تعداد پارامتر ها، افزایش پراکندگی نمرات توانایی و حمایت پیشینه پژوهش، مطالعه و کاربرد مدل های زمان-پاسخ در سنجش توانایی‌های شناختی کودکان پیشنهاد شد.

چکیده هدف این پژوهش استانداردسازی مقیاس مهارت‌های عاطفی و اجتماعی معلمان بر اساس الگوی روان‌شناسی مثبت‌نگر بود. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق آمیخته انجام شده است. در مرحله کیفی، مصاحبه نیمه ساختاریافته با 18 نفر از صاحب نظران و صاحب نظران در زمینه شایستگی های روانی و اجتماعی معلمان بر اساس الگوی روانشناسی مثبت گرا انجام شد. داده های به دست آمده با استفاده از روش گراندد تئوری تجزیه و تحلیل شد. 3 بعد و هجده جزء حاصل شد. بر اساس یافته های بخش اول پژوهش، مقیاس طراحی و مورد آزمون قرار گرفت. مرحله کمی شامل تهیه نسخه پیش مقدماتی و نسخه مقدماتی و مرحله استانداردسازی مقیاس بود. بدین منظور در مرحله ساخت 234 گویه نوشته شد و در پایان این مرحله مقیاس مقدماتی با 126 گویه تهیه شد. در مرحله استانداردسازی، نسخه نهایی بر اساس داده های یک گروه نمونه متشکل از 357 معلم و با 72 گویه تهیه شد. همچنین از مقیاس‌های سرمایه روان‌شناختی، بهزیستی عاطفی مرتبط با شغل و کنش تأملی معلم به عنوان ابزاری برای بررسی اعتبار مقیاس ساخته شده استفاده شد. بررسی روایی گویه ها، خرده مقیاس ها و کل مقیاس مدل نهایی نشان داد که دامنه ضرایب همگنی درونی خرده مقیاس ها بین 51/0 تا 68/0 است. ضرایب همبستگی نمره مولفه های طراحی شده با نمره کل خرده مقیاس مذکور بین 69/0 تا 83/0 می باشد. بنابراین با توجه به نتایج می توان گفت مقیاس تدوین شده از روایی کافی برخوردار بوده و در مجموعه های مشاوره ای و پژوهشی قابل استفاده است.

چکیده پذیرش سریعِ ChatGPT در موقعیت‌های تحصیلی، نگرانی‌هایی دربارة اثرات آن بر قلمروهایی مانند یادگیری و پژوهش، در پی داشته است. این پژوهش با هدف اعتباریابی روان‌سنجی نسخة فارسی مقیاس استفاده از ChatGPT، انجام شد. در این پژوهش پیمایشی توصیفی، 350 دانشجوی کارشناسی ارشد (179 زن و 171 مرد) از دانشگاه شهید بهشتی با استفاده از روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب و به مقیاس استفاده از ChatGPT (Bettayeb, Abu Talib, Sobhe Altayasinah & Dakalbab, 2024)، مقیاس یادگیری خودراهبر (Lounsbury & Gibson, 2006) و نسخه کوتاه مقیاس نظم‌بخشی انگیزشی (Kim, Brady & Wolters, 2018)، پاسخ دادند. نتایج روش آماری تحلیل عاملی تاییدی از ساختار سه‌عاملی مقیاس استفاده از ChatGPT شامل یاری‌گری نوشتاری تحصیلی، حمایت‌گری از تکالیف تحصیلی و اتکا و اعتماد، به طور تجربی، حمایت کرد. همچنین، همبستگی بین وجوة مقیاس استفاده از ChatGPT با توانش یادگیری خودراهبر و نظم‌بخشی انگیزشی، از روایی ملاکی مقیاس مزبور حمایت کرد. ضرایب همسانی درونی زیرمقیاس‌های استفاده از ChatGPT با استفاده از روش آلفای کرونباخ، قابل قبول به دست آمد. در مجموع، نتایج این پژوهش با تکرار ساختار سه‌عاملی نسخة فارسی مقیاس استفاده از ChatGPT، ضمن دفاع از اتقان دیدگاه نظری زیربنایی آن، شواهدی قانع کننده در حمایت از مقبولیتِ مشخصه‌های فنی روایی و پایایی نسخة فارسی مقیاس مزبور، فراهم آورد.

چکیده سوء‌استفاده هیجانی دوران کودکی یکی از اشکال پنهان و در عین حال تأثیرگذار کودک‌آزاری است که پیامدهای بلندمدتی بر سلامت روان افراد برجای می‌گذارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه سوء‌استفاده هیجانی دوران کودکی (گودال و ساوریکار، 2023) در جامعه ایرانی بود. پژوهش حاضر از نوع توصیفی و در زمره مطالعات روان‌سنجی بود. جامعه آماری را کلیه بزرگسالان بالای ۱۸ سال ساکن شهر قم در سال ۱۴۰۴ تشکیل دادند که از میان آنها با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس ۴۴۴ به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سوء‌استفاده هیجانی دوران کودکی، پرسشنامه ترومای کودکی، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس، و مقیاس دشواری تنظیم هیجان بودند. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار R (نسخه ۴.۳.۱) با بسته‌های mirt، psychometric و psych و همچنین نرم‌افزار Amos (نسخه ۲۴) صورت گرفت. نتایج تحلیل‌ها در چارچوب نظریه کلاسیک آزمون نشان داد که اغلب گویه‌های پرسشنامه، به‌جز گویه ۸، از همبستگی مناسب با نمره کل برخوردارند و تمایز مطلوبی را نشان می‌دهند. همچنین، همبستگی مثبت و معنادار گویه‌ها با متغیرهای ملاک شواهد روشنی از روایی همگرای مطلوب پرسشنامه فراهم کرد؛ در حالی که گویه ۸ به‌طور معناداری الگوی همبستگی ضعیف‌تری با این متغیرها نشان داد. تحلیل عاملی تأییدی نیز ساختار دو عاملی ابزار را با حذف سؤال ۸ تأیید کرد. همچنین شاخص‌های پایایی، نشان دادند که داده‌های گردآوری‌شده از اعتبار و انسجام درونی قابل قبولی برخوردارند. تحلیل‌های نظریه سؤال پاسخ نیز نشان داد که به‌جز سؤال ۸، تمامی سؤال‌ها از نظر ضرایب آستانه، شیب و بار عاملی در وضعیت مطلوبی قرار دارند. همچنین، بررسی تابع آگاهی آزمون نشان داد که پرسشنامه در بازه سطح صفت بین ۲- تا ۴، بالاترین میزان آگاهی‌دهی و کمترین خطای اندازه‌گیری را ارائه می‌دهد. بنابراین می‌توان گفت که این پرسشنامه ابزاری معتبر و مناسب برای سنجش سوء‌استفاده هیجانی دوران کودکی استفاده در جامعه ایرانی است.

چکیده ارزشیابی آموزشی نقش محوری در بهبود کیفیت برنامه‌های تربیتی دارد. این پژوهش با هدف تحلیل میزان انطباق پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد علوم تربیتی با استانداردهای مدل چهارسطحی کرک‌پاتریک انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه پایان‌نامه‌های چهار دانشگاه برتر کشور (تهران، علامه طباطبایی، شهید بهشتی و فردوسی مشهد) طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴ بود که از میان ۳۷ پایان‌نامه شناسایی‌شده، ۲۶ پایان‌نامه به روش سرشماری و بر اساس معیارهای ورود انتخاب شدند.
ابزار پژوهش چک‌لیست محقق‌ساخته‌ای متشکل از ۲۱ نشانگر در چهار سطح واکنش، یادگیری، رفتار و نتایج بود که روایی آن توسط سه متخصص تأیید و پایایی آن با ضریب کاپای کوهن ۰.۹۲ محاسبه شد. یافته‌ها نشان داد سطح واکنش با میانگین انطباق ۹۵.۴ درصد بهترین عملکرد را داشت، درحالی‌که این میزان در سطح یادگیری به ۵۴.۶ درصد، در سطح رفتار به ۳۴.۸ درصد و در سطح نتایج به ۱۳.۲ درصد کاهش یافت. مهم‌ترین نقاط ضعف شامل استفاده ناکافی از روش‌های پیشرفته سنجش (۱۵ درصد)، عدم پیگیری بلندمدت (۸ درصد) و غفلت از سنجش شاخص‌های سازمانی (77 درصد) بود.
نتایج نشان‌دهنده نیاز مبرم به بازنگری در روش‌شناسی پژوهش‌های ارزشیابی، توسعه ابزارهای بومی سنجش سطوح بالاتر و توجه به ارزشیابی‌های طولی‌مدت است. این یافته‌ها برای بهبود کیفیت پژوهش‌های ارزشیابی آموزشی و اثربخشی برنامه‌های تربیتی حائز اهمیت است.

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی ساختار سه عاملی نسخه فارسی مقیاس تجربه و ادراک رنج Schulz et al (2010) در افراد 18 تا 50 ساله شهر اهواز است. این پژوهش روان‌سنجی از رویکرد توسعه آزمون و استانداردسازی بهره می‌برد. جامعه آماری شامل ساکنین 18 تا 50 سال شهر اهواز می‌باشد. برای ارزیابی روایی صوری و محتوایی، نمونه‌ای متشکل از 13 متخصص و استاد از دانشگاه‌های شهید چمران، جندی شاپور و آزاد اسلامی انتخاب شدند. مرحله مطالعه مقدماتی شامل 50 دانشجو از دانشگاه شهید چمران بود، در حالی که نمونه نهایی متشکل از 445 فرد 18 تا 50 ساله شهر اهواز بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. جمع‌آوری داده‌ها به صورت میدانی و با استفاده از مقیاس تجربه و ادراک رنج Schulz et al (2010) انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها به طور قوی از روایی و پایایی نسخه فارسی این مقیاس حمایت کردند، به طوری که ساختار سه عاملی آن - شامل رنج جسمانی، رنج روان‌شناختی و رنج معنوی - همخوانی قابل توجهی با مبانی نظری و تجربی احساس رنج نشان داد.

چکیده با توجه به گسترش سریع فناوری‌های هوش مصنوعی و ضرورت ارزیابی دقیق توانمندی‌های مرتبط با آن، توسعه و اعتبارسنجی ابزارهای بومی برای سنجش سواد هوش مصنوعی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف این پژوهش، روان‌سنجی و اعتباریابی پرسشنامه سواد هوش مصنوعی Ng و همکاران (2024) در نمونه‌ای از دانشجویان کارشناسی ایرانی بود که به عنوان یکی از نخستین مطالعات اعتبارسنجی این ابزار در بافتی غیرغربی (ایران) انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی با رویکرد روان‌سنجی بود. پرسشنامه با استفاده از روش ترجمه رفت و برگشتی و با نظر متخصصان حوزه‌های تکنولوژی آموزشی، علوم کامپیوتر و آموزش زبان انگلیسی بومی‌سازی شد. پایایی اولیه ابزار از طریق مطالعه پایلوت بر روی 30 دانشجو و با استفاده از آلفای کرونباخ و روش بازآزمایی بررسی گردید. نسخه نهایی پرسشنامه در میان 151 نفر از دانشجویان کارشناسی آموزش زبان دانشگاه شهرکرد که به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب شده بودند، اجرا شد. برای بررسی روایی سازه و پایایی ابزار، تحلیل عاملی تأییدی در چارچوب مدل‌یابی معادلات ساختاری مبتنی بر کوواریانس با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS انجام شد. نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول نشان داد که بارهای عاملی گویه‌ها در دامنه قابل قبول و معنادار قرار دارند. همچنین شاخص‌های پایایی ترکیبی (84/0) و میانگین واریانس استخراج‌شده (62/0) بیانگر روایی همگرای مناسب سازه‌ها بود. در ادامه، مدل عاملی مرتبه دوم برای سازه سواد هوش مصنوعی مورد آزمون قرار گرفت که شامل چهار بعد عاطفی، رفتاری، شناختی و اخلاقی بود. شاخص‌های برازش مدل مرتبه دوم نشان‌دهنده برازش قابل قبول مدل بود. در نتیجه نتایج نشان داد که ساختار چندبعدی سواد هوش مصنوعی در قالب مدل ABCE در نمونه ایرانی مورد تأیید قرار می‌گیرد. همچنین تحلیل توصیفی ابعاد نشان داد که بعد عاطفی دارای بالاترین میانگین است که اهمیت عوامل انگیزشی و نگرشی در شکل‌گیری سواد هوش مصنوعی را برجسته می‌کند. در مجموع، نسخه فارسی پرسشنامه سواد هوش مصنوعی با 32 گویه از روایی و پایایی مطلوب برخوردار بوده و می‌تواند به عنوان ابزاری معتبر برای سنجش سواد هوش مصنوعی در میان دانشجویان ایرانی مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آینده در گروه‌های سنی و فرهنگی متنوع و با کنترل متغیرهای مداخله‌گر انجام شود

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی ویژگیهای روان‌سنجی پرسشنامه تنظیم هیجان معلمان(TERS) در نمونه‌ای از معلمان ایرانی بود. این پرسشنامه شامل پنج راهبرد اساسی تنظیم هیجان یعنی اجتناب، بازسازی شناختی، سرکوب، تغییر فعال و کاهش تنش است که هر یک بیانگر شیوه‌های متفاوت معلمان در مدیریت هیجان‌های خود در محیط آموزشی می‌باشند. با توجه به اهمیت نقش تنظیم هیجان در کیفیت تعاملات آموزشی، عملکرد حرفه‌ای و سلامت روان معلمان، بررسی روایی و پایایی این ابزار در زمینه فرهنگی ایران ضروری به نظر می‌رسید. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه معلمان مدارس متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰4-۱۴۰3 بود. از میان آن‌ها نمونه‌ای ۳۵۰ نفره به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شد. برای تحلیل داده‌ها از روش‌های آماری گوناگون از جمله تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی جهت بررسی ساختار عاملی، آلفای کرونباخ برای برآورد پایایی، و شاخص‌های روایی همگرا استفاده شد. یافته‌ها نشان دادند که نسخه فارسی پرسشنامه TERS نیز همانند نسخه اصلی از ساختار عاملی پنج‌بعدی برخوردار است و همه راهبردها با بارهای عاملی مناسب شناسایی شدند. ضرایب پایایی خرده‌مقیاس‌ها در دامنه‌ای بین ۸۵/۰ تا ۹۰/۰ قرار گرفت که حاکی از ثبات درونی مطلوب ابزار است. همچنین، شواهد روایی همگرا مؤید ارتباط معنادار ابعاد پرسشنامه با سازه‌های مرتبط بود. بر اساس نتایج، می‌توان گفت پرسشنامه TERS در نسخه فارسی ابزاری معتبر و پایا برای سنجش تنظیم هیجان در میان معلمان ایرانی است و می‌تواند در پژوهش‌های آتی و نیز در برنامه‌های مداخله‌ای و آموزشی مورد استفاده قرار گیرد

چکیده تاکنون، ابزارهای متنوعی برای سنجش میزان تاب‌آوری مورداستفاده قرارگرفته است؛ اما اکثر آن‌ها منطبق با نظرات جوامع غربی از این مؤلفه طراحی‌شده‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه تاب‌آوری 9 گویه‌ای برای جمعیت‌های غیر بالینی انجام ‌شد که مبتنی بر دیدگاه جوامع شرقی از تاب‌آوری است. در این مطالعه، جامعه آماری شامل کلیه معلمان شاغل در مدارس دولتی استان مرکزی در سال تحصیلی 1402-1403 بود که 302 نفر از آن‌ها با روش نمونه‌گیری در دسترس، به‌صورت آنلاین به پرسشنامه‌های تاب‌آوری 9 گویه‌ای ونگ‌پاکاران و همکاران (RI-9؛ 2023)، مقیاس مختصر تاب‌آوری اسمیت و همکاران (BRS؛ 2008) و خرده مقیاس اضطراب مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس لاویباند و لاویباند (DASS-21؛ 1995) پاسخ دادند. پایایی با آلفای کرونباخ و امگای مک‌دونالد و روایی با روایی همگرا، همزمان و تحلیل عاملی تأییدی بررسی شد. نتایج حاصل از تحلیل عاملی، ساختار تک عاملی نسخه اصلی و برازندگی داده‌ها توسط این پرسشنامه در نمونه ‌ایرانی را تأیید کرد. روایی همگرا و همزمان نیز مطلوب بود (001/0 >p). همچنین، ضرایب آلفای کرونباخ (87/0=α) و امگای مک‌دونالد (87/0=Ω) نشان‌دهنده پایایی ابزار بودند. به نظر می‌رسد که نسخه فارسی پرسشنامه تاب‌آوری 9 گویه‌ای از روایی و پایایی قابل قبولی برخوردار بوده و برای استفاده در اهداف پژوهشی و آموزشی، قابل‌اعتماد و کاربردی است.

چکیده انتشار گسترده تلفن‌های هوشمند چالش‌های جدیدی را در رابطه با پیامدهای روانی استفاده از آن‌ها بر روابط اجتماعی ایجاد کرده است. اصطلاح فابینگ به معنای نادیده گرفتن افراد دیگر و توجه به تلفن همراه در طول ارتباطات بین فردی است. فابینگ می‌تواند در هر زمینه اجتماعی از جمله روابط عاشقانه، محل کار و خانواده رخ دهد. با این حال، در کشور ما تا به امروز، کمترین توجهی به تأثیرات احتمالی فابینگ والدین بر فرزندان نشده است. در این مقاله، مقیاس جدیدی معرفی شده است، که ادراک فرزندان از فابینگ والدین را مورد سنجش قرار می‌دهد. جامعه پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان پایه نهم شهر یزد در سال تحصیلی 1404-1403 بود که تعداد 582 دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان به مقیاس فابینگ والدین (دینگ و همکاران، 2020)، پرسشنامه احساس تنهایی(راسل، 1996) و پرسشنامه احساس طردشدگی(جوب، 2003) پاسخ دادند. تحلیل‌ها در چند مرحله شامل تحلیل ماده، تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی، روایی محتوا، همگرا و پیش‌بین و محاسبه پایایی انجام شد. نتایج تحلیل آیتم نشان داد تمام آیتم‌ها از کفایت لازم برخوردار هستند. تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که هر دو فرم این مقیاس تک عاملی می‌باشد. تحلیل عاملی تأییدی نیز ساختار تک عاملی این مقیاس را تأیید کرد. روایی محتوایی، همگرا، پیش‌بین و پایایی هر دو فرم پدر و مادر نیز مناسب بود؛ بنابراین مقیاس فابینگ والدین در جامعه نوجوانان ایرانی دارای پایایی و روایی مناسب است و می‌توان از آن به‌عنوان یک ابزار معتبر برای سنجش ادراک نوجوانان از فابینگ والدین استفاده کرد.

چکیده هدف پژوهش ارزشیابی و تبیین عملکرد استادان راهنمای رساله‌ها‌ی کتری دانشجویان دکترای تخصصی بود. روش پژوهش آمیخته و با استفاده از طرح تبیینی بود. در بخش کمی روش وصیفی بود. جامعه آماری عبارت بود از استادان دانشگاه علامه طباطبائی که در سال-های تحصیلی(1402-1399) حداقل راهنمای یک رساله دکتری و دانشجویان دکترای تخصصی که در همین بازه زمانی از رساله خود دفاع کرده‌اند. افراد در دسترس، بعنوان نمونه انتخاب شدند. 120 دانشجوی دکتری به پرسشنامه مربوط به تعهدات و وظایف استاد راهنما( با مؤلفه‌های توجه اثربخش، همدلی اثربخش، توانمندسازی اثربخش و حریم حرفه‌ای اثربخش) پاسخ دادند. تحلیل داده ها با استفاده از آزمونtهمبسته نشان داد که عملکرد اساتید راهنما در فرایند راهنمایی رساله دکترای تخصصی از دیدگاه دانشجویان در کل مقیاس و مولفه‌های آن به طور معناداری پایین‌تر از حد مطلوب است. برای تبیین این نتایج از روش نظریه پردازی داده بنیاد استفاده شد. از استادان راهنما؛ 14 نفر به روش هدفمند انتخاب و با آنها، مصاحبه نیمه سارختاریافته انجام شد. تحلیل متن مصاحبه ها با کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام؛ و ۶۰ کد باز، 7کد محوری ( مشارکت و تعامل سازنده بین استاد و دانشجو، ویژگی‌های شخصیتی و مسئولیت‌پذیری اساتید، ویژگی های موضوع رساله، همراهی و پشتیبانی از دانشجویان، تعدد رشته‌ها و ورودی‌های مختلف، بهبود کیفیت رساله های دکتری) استخراج و الگوی نظری سیستماتیک تبیینی دقیق و جامع از تعهدات و رسالت‌های استادان راهنما تدوین شد که در صورت استفاده از آن کیفیت رساله ها افزایش یافته و به حل مشکلات جامعه کمک می کند.

چکیده با توجه به اینکه در عمده روش‌های کیفی از تحلیل محتوای کیفی استفاده می‌شود، با این حال هنوز توضیحی روشن از این روش وجود ندارد. در این مقاله روش تحلیل محتوای کیفی در بستر روش‌های پژوهش کیفی مورد بررسی قرار می‌گیرد. این روش در برابر تحلیل محتوای کمی قرار می‌گیرد و بیشتر از شمارش کلمات و اصطلاحات آشکار متن، با الگوها و مضامین نهان متون سر و کار دارد. به طور کلی تحلیل محتوای کیفی با واکاوی مفاهیم، اصطلاحات، و ارتباطات بین این مفاهیم سعی در استنباط و آشکار کردن الگوهای نهان در مصاحبه ها، مشاهدات و اسناد مکتوب دارد. ابتدا تعریفی از محتوا و تحلیل محتوا ارائه شده و سپس کاربردها، مراحل، رویکردها، نمونه گیری، واحد تحلیل و در انتها نحوه بررسی اعتبار نتایج (باورپذیری، وابستگی، انتقال پذیری، تائید پذیری) به دست آمده از این روش آمده است. همچنین به این سؤال جواب داده خواهد شد که تحلیل محتوا روش یا تکنیک است. به طور کلی می‌توان تحلیل محتوا را به دو شیوه اصلی استقرایی و قیاسی در سه گام آمادگی، سازماندهی و گزارش انجام داد.

چکیده پژوهش حاضر با هدف ساخت، پایاسازی و اعتباریابی ابزار اندازه‌گیری برای اعتبارسنجی و تضمین کیفیت نظام آموزش عالی ایران انجام شده است. برای انجام این پژوهش، از روش تحقیق ترکیبی با طرح اکتشافی–مدل توسعه ابزار استفاده شده است. ابتدا در بخش کیفی پژوهش با استفاده از روش نظریه زمینه ای و مصاحبه با 36 نفر از خبرگان آموزش عالی، پرسشنامه ای با 25 مؤلفه و 157 خرده مؤلفه طراحی شد. سپس، در بخش کمی، پرسشنامه طراحی شده در یک مطالعه مقدماتی روی 84 نفر از خبرگان آموزش عالی ایران اجرا شد. بر اساس، بازخوردهای دریافتی به اصلاح پرسشنامه اقدام شد. سپس، نسخه نهایی و اصلاح شده آن در اختیار 293 نفر از خبرگان آموزش عالی کشور قرار داده شد. اعتبار پرسشنامه توسط صاحبنظران تأیید شده و پایایی آن به وسیله آلفای کرونباخ (982/0) محاسبه گردید. در بخش کیفی پژوهش از روش نمونه گیری هدفمند غیر احتمالی و در بخش کمی از روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی استفاده شد. برای آزمون ابزار اندازه گیری مزبور، از تحلیل مدل یابی معادلات ساختاری استفاده شد. با انجام تحلیل عاملی مرتبه‌ی اول، ابزار اندازه‌گیری مزبور به 22 مؤلفه و 150 خرده مؤلفه اصلاح و تعدیل یافت. نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم نیز نشان داد که مؤلفه های 22 گانه احصاء شده دارای بار عاملی کافی جهت پیش بینی ابزار اندازه گیری اعتبارسنجی و تضمین کیفیت نظام آموزش عالی ایران است. همچنین، شاخص های برازش، (CMIN/DF) برابر با 924/1، (RMSEA) برابر با 39/0، (GFI) برابر با 976/0، (AGFI) برابر با 939/0، (CFI) برابر با 928/0، (NNFI) برابر با 953/0، (TLI) برابر با 000/1، (IFI) برابر با 928/0 و (RFI) برابر با 925/0 نشان می-دهد، ابزار اندزه گیری طراحی شده برای اعتبارسنجی و تضمین کیفیت نظام آموزش عالی ایران از برازش بسیار مطلوبی برخوردار است.

چکیده پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری روابط متغیرهای منابع اطلاعات خودکارآمدی، باورهای خودکارآمدی، هدف گذاری و خود تنظیمی با عملکرد ریاضی انجام شد. جامعه پژوهش کلیه دانش آموزان پایه نهم مقطع متوسطه اول شهرستان سنندج هستند که از این جامعه به شیوه تصادفی، نمونه ای به حجم 396 دانش آموز انتخاب گردید. ابزارپژوهش پرسشنامه های منابع اطلاعات خودکارآمدی در ریاضیات، پرسشنامه هدف گذاری، پرسشنامه خودکارآمدی ریاضی و پرسشنامه خودتنظیمی ریاضی بود. نتایج حاصل از آلفای کرانباخ و تحلیل عاملی تائیدی مرتبه اول بیانگر پایایی و روایی مناسب ابزار پژوهش بود. داده ها با استفاده از تکنیک آماری مدل یابی معادلات ساختاری (تحلیل مسیر تاییدی ) با نرم افزار LISREL 8/50 تحلیل شد، نتایج بیانگر آنند :
• متغیر باورهای خودکارآمدی دارای اثر مستقیم، مثبت و معنادار در سطح 01/0 بر عملکرد ریاضی به مقدار (589/0) و فاقد اثر غیر مستقیم و اثرکل بر متغیر عملکرد ریاضی برابر با (589/0) می باشد.
• متغیر هدف گذاری دارای اثر مثبت، مستقیم و معنادار در سطح 01/0 بر عملکرد ریاضی به مقدار (453/0)، اثر غیر مستقیم مثبت (211/0) و اثر کل (664/0) بر متغیر عملکرد ریاضی می باشد.
• متغیرخود تنظیمی دارای اثر مثبت، مستقیم و معنادار در سطح 01/0 بر عملکرد ریاضی به مقدار (326/0)، اثر غیر مستقیم مثبت(190/0) و اثر کل (516/0) بر متغیر عملکرد ریاضی می باشد.
• متغیر منابع اطلاعات خودکارآمدی دارای اثر مثبت، مستقیم و معنادار در سطح 01/0 بر عملکرد ریاضی به مقدار (113/0)، اثر غیر مستقیم مثبت (541/0) و اثر کل (654/0) بر متغیر عملکردریاضی می باشد.

چکیده در طی بیش از سه دهه، مقیاس رضایت از زندگی (SWLS; Diener et al., 1985) مورد استفاده قرار گرفته است. اما در این مدت تغییراتی در تفسیر رضایت از زندگی ایجاد شده است. هدف از پژوهش حاضر بررسی ویژگی های روان‌سنجی مقیاس رضایت از زندگی ریورساید (RLSS) در میان دانشجویان بود. در یک طرح اعتباریابی، 210 نفر از دانشجویان مؤسسات غیردولتی شهر مشهد، به صورت در دسترس انتخاب شدند و مقیاس رضایت از زندگی ریورساید (RLSS; Margolis et al., 1985)، مقیاس رضایت از زندگی (SWLS; Diener et al., 1985)، فرم کوتاه مقیاس بهزیستی روان‌شناختی (Reif, 1989) و مقیاس فشار روانی کسلر (Kessler et al., 2002) را تکمیل کردند. روایی محتوایی، تغییرناپذیری جنسیتی تأییدی، همگرا و واگرا و همچنین همسانی درونی و پایایی مورد بررسی قرار گرفت. شاخص CVR برای کل مقیاس برابر با 87/0 و شاخص CVI برابر با 97/0 به دست آمد. آلفای کرونباخ نیز 88/0 و ضریب دو نیمه کردن اسپیرمن براون برابر با 88/0 بود. روایی عاملی تأییدی در کل نمونه، زنان و مردان، مطلوب بود. ساختار عاملی مقیاس بر حسب جنسیت تغییرناپذیر بود. روایی همگرا و واگرا نیز مطلوب بود (01/0>P). تفاوت سنی معنادار بود و افراد جوان تر رضایت از زندگی بیشتری داشتند. اما بر اساس جنسیت، تاهل، تحصیلات و اشتغال تفاوت معناداری به دست نیامد. به نظر می رسد مقیاس رضایت از زندگی ریورساید (RLSS) از روایی و پایایی مطلوبی در دانشجویان برخوردار بوده و مقیاس مناسبی برای مطالعات آتی است.

چکیده زمینه: آماده‌سازی مقیاسی معتبر برای سنجش نیازهای بنیادین روان‌شناختی در جامعه ایرانی یکی از نیازهای پژوهشی محسوب می‌شود. هدف: هدف اصلی این پژوهش بررسی پایایی، روایی و تحلیل عاملی مقیاس ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی در نمونه ای از دانشجویان ایرانی بود. روش: 574 دانشجو (273 پسر، 311 دختر) از دانشگاه های شهر تهران به صورت داوطلب در این پژوهش شرکت کردند. از آزمودنی‌ها خواسته شد مقیاس ارضای نیازهای بنیادین عمومی (BNSG-S؛ گنیه، 2003)، پرسشنامه تجدید نظر شده شخصیت آیسنک (EPQ-RS؛ آیسنک، آیسنک و بارت، 1985)، فهرست عواطف مثبت و منفی (PANAS؛ واتسون، کلارک و تلگن، 1988) و مقیاس سلامت روانی (MHI-28؛ بشارت، 1388) را تکمیل کنند. یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی اکتشافی، علاوه بر عامل کلی ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی، سه عامل خود پیروی، شایستگی و تعلق (پیوستگی) را برای مقیاس ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی تأیید کرد. روایی همگرا و تشخیصی (افتراقی) مقیاس ارضای نیازهای بنیادین عمومی از طریق محاسبه ضرایب همبستگی زیر مقیاس‌های آن با ابعاد برونگرایی و نوروزگرایی شخصیت، عواطف مثبت و منفی، و شاخص‌های سلامت روانی در مورد آزمودنی‌ها بررسی شد. نتایج ضرایب همبستگی پیرسون نشان داد که بین نمره آزمودنی‌ها در زیر مقیاس‌های ارضای نیازهای بنیادین عمومی با شاخص‌های برونگرایی، عاطفه مثبت و بهزیستی روان‌شناختی همبستگی مثبت معنادار و با شاخص‌های نوروزگرایی، عاطفۀ منفی و درماندگی روان‌شناختی همبستگی منفی معنادار وجود دارد. این نتایج، روایی همگرا و تشخیصی مقیاس ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی را تأیید می‌کنند. همسانی درونی مقیاس ارضای نیازهای بنیادین عمومی برحسب ضرایب آلفای کرونباخ محاسبه شد و با ضرایب همبستگی از 83/0 تا 91/0 مورد تأیید قرار گرفت. پایایی بازآزمایی مقیاس ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی بر اساس نتایج دو بار اجرای آزمون محاسبه شد و با ضرایب همبستگی از 67/0 تا 77/0 برای زیرمقیاس‌های مختلف مورد تأیید قرار گرفت. بحث و نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج این پژوهش، فرم فارسی مقیاس ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی برای سنجش این سازه در نمونه‌های ایرانی از پایایی و روایی کافی برخوردار است.

چکیده هدف: پژوهش حاضر به‌منظور بررسی ساختار عاملی، روایی و پایایی پرسشنامه هوش موفق انجام گرفت. روش: حجم نمونه این پژوهش 500 دانش‌آموز (175 دختر و 325 پسر) بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای از بین مدارس دولتی شهر کرج انتخاب شدند و به پرسشنامۀ هوش موفق پاسخ دادند. یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی اکتشافی با روش مؤلفه‌های اصلی، علاوه بر عامل کلی هوش موفق، سه عامل (هوش تحلیلی، خلاق و عملی) را برای پرسشنامه هوش موفق تأیید کرد. برای بررسی پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ و برای تعیین روایی عاملی آن از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. نتایج نشان داد که پرسشنامه از همسانی درونی قابل قبولی برخوردار است و ضرایب آلفای کرونباخ در زیر مقیاس­های آن بین 74/0 تا 81/0 است. همچنین برای تعیین روایی عاملی از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد که نتایج تحلیل عاملی تأییدی مؤید این است که ساختار پرسشنامه برازش قابل قبولی با داده‌ها دارد و کلیه شاخص‌های نیکویی برازش، مدل را تأیید می­کنند. بحث و نتیجه‌گیری: یافته­های تحلیل عاملی، تقریباً مشابه تحقیقات انجام‌گرفته در فرهنگ اصلی و ضرایب پایایی و روایی نیز به نتایج تحقیقات پیشین نزدیک بود. بنابراین با توجه به خصوصیات روان‌سنجی مطلوب، این پرسشنامه ابزار مناسبی برای تعیین هوش موفق دانش‌آموزان می­باشد.

چکیده زمینه: ازآنجایی‌کهدر قرن بیستم از اعتیاد به تلفن همراه به‌عنوان یک اختلال وسواسی و اعتیاد گونه یادشده است، استفاده مفرط از آن می‌تواند زمینه اعتیاد به آن را فراهم کند. هدف: هدف از تحقیق حاضر ساخت و تعیین ویژگی‌های روان‌سنجی پرسش‌نامه اعتیاد به تلفن همراه است. روش: دانش‌آموزان دختر و پسر سوم مقطع متوسطه آموزش‌وپرورش ناحیه یک اهواز جامعه آماری تحقیق را تشکیل داده‌اند که از بین آنان 200 نفر (100 پسر و 100 دختر) به شیوه تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که پرسش‌نامه اعتیاد به تلفن همراه تحلیل عاملی شده دارای 13 سؤال و سه خرده‌مقیاس خلاقیت زدایی، میل گرایی و احساس تنهایی بوده و ازلحاظ روان‌سنجی از پایایی، روایی و برازندگی خوبی برخورداراست. ساختار عاملی تأییدی نیز، مدل سه عاملی پیشنهادی پرسش‌نامه یادشده را تأیید کرد. بحث و نتیجه‌گیری: از پرسش‌نامه تحلیل عاملی شده فوق‌الذکر، می‌توان برای تشخیص و مطالعات مربوط به اعتیاد به تلفن همراه استفاده کرد.