نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مجتبی خلیلی زارچی ¹
• منیجه شهنی ییلاق ²
• علیرضا حاجی یخچالی ³

¹ دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه فرهنگیان یزد، یزد، ایران.

² استاد گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

³ استادیار گروه روانشناسی تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

هدف پژوهش حاضر، آزمایش مدل منحنی رشد نهفته انگیزش خواندن و نگرش به خواندن با کنترل مقدار خواندن، جنسیت و وضعیت اجتماعی-اقتصادی در دانش‌آموزان دورة ابتدایی شهر یزد، بود. روش پژوهش، رشدی و از نوع طولی بود. برای پاسخ‌گویی به سؤال‌های پژوهش از مدل منحنی رشد نهفته استفاده شد. جامعة آماری این پژوهش، شامل کل دانش‌آموزان مشغول به تحصیل در پایه‌های چهارم ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی 1400 تا 1402 بود. از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای جهت انتخاب نمونه استفاده شد و پرسشنامه بین آن‌ها توزیع شد. نمونة این پژوهش را 300 دختر و 300 پسر تشکیل داد. در این پژوهش، از پرسشنامه انگیزش خواندن (RMQ)، از شیفل و شافنر (2016)، پرسشنامه نگرش به خواندن از مک‌کنا و کیر (1990)، سیاهه مقدار خواندن از بکر و همکاران (2010) و پرسشنامه وضعیت اجتماعی-اقتصادی از گرمارودی و مرادی (1389) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش آماری رشد نهفته استفاده شد. این تحلیل‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای تحلیل ساختارهای گشتاوری (AMOS)، تحلیل معادلات ساختاری (EQS) و بسته آماری علوم اجتماعی (SPSS) انجام شد. نتایج پژوهش حاکی از این بود که منحنی رشد انگیزش خواندن و نگرش به خواندن به صورت خطی بود و هر دو به صورت کاهشی بودند. جنسیت، هم در ابتدا و هم در پایان سنجش چهارم، پیش‌بین خوبی برای انگیزش خواندن بود و انگیزش خواندن در بین دخترها بیشتر از پسرها بود. اگرچه در ابتدا جنسیت پیش‌بین معنی‌داری برای نگرش به خواندن بود امّا در پایان سنجش، پیش‌بین معنی‌داری نبود. وضعیت اجتماعی-اقتصادی هم در ابتدای سنجش انگیزش خواندن و هم در پایان سنجش چهارم، متغیری پیش‌بین برای انگیزش خواندن بود. وضعیت اجتماعی-اقتصادی نه در ابتدا و نه در پایان سنجش، متغیر معنی‌داری برای سنجش نگرش به خواندن نبود. مقدار خواندن هم در ابتدای سنجش و هم در پایان چهار مرحله سنجش، متغیر پیش‌بین معنی‌داری برای انگیزش خواندن و نگرش به خواندن بود. در پایان، این پژوهش تفاوت‌های بین فردی قوی در انگیزش خواندن و نگرش به خواندن در شروع دانشگاه (عرض از مبدأ) و در طول 4 مرحله سنجش (شیب) در دانش‌آموزان را نشان داد.

کلیدواژه‌ها

• انگیزش خواندن
• نگرش به خواندن
• مطالعه طولی
• مقطع ابتدایی

عنوان مقاله [English]

Testing the latent growth curve model of reading motivation and reading attitude by controlling the amount of reading, gender and socio-economic status in elementary school students in Yazd city: a longitudinal study

نویسندگان [English]

• Mojtaba Khalili Zarchi ¹
• Manijeh Shehniyailagh ²
• Alireza Hajiyakhchali ³

¹ Ph.D. of Educational Psychology, Farhangian university of Yazd, yazd, Iran.

² Professor in Educational Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Iran.

³ Associate Professor in Educational Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Iran.

چکیده [English]

The aim of the present study was to test the latent growth curve model of reading motivation and reading attitude by controlling the amount of reading, gender and socio-economic status in elementary school students in Yazd city. The research method was developmental and longitudinal. The statistical population of this research included all students studying in the fourth grades of elementary school in Yazd city in the academic year 2020 to 2021. A multi-stage cluster random sampling method was used to select the sample. In this research, the Reading Motivation Questionnaire (RMQ) from Sheifel and Shafner (2016), the Reading Attitude Questionnaire from McKenna and Keir (1990), the Reading Inventory from Becker et al. (2010). were used. The research results indicated that the growth curve of reading motivation and reading attitude was linear. Gender, both at the beginning and at the end of the fourth assessment, was a good predictor of reading motivation, and reading motivation was higher among girls than among boys. Although gender was a significant predictor for reading attitude at the beginning, but at the end of the measurement, it was not a significant predictor. Socio-economic status was a predictor variable for reading motivation both at the beginning of reading motivation measurement and at the end of the fourth measurement. Socio-economic status neither at the beginning nor at the end of the measurement was not a significant variable to measure reading attitude. The amount of reading both at the beginning of the assessment and at the end of the four assessment stages was a significant predictor variable for reading motivation and reading attitude. In the end, this research showed strong inter-individual differences in reading motivation and reading attitude at the beginning of university (width from the origin) and during the 4 stages of measurement (slope) in students.

کلیدواژه‌ها [English]

• reading motivation
• reading attitude
• longitudinal study
• elementary school