فصلنامه اندازه گیری تربیتی

ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه بازداری اجتماعی در نوجوانان ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

صلاح مرادیان 1
امید عیسی نژاد 2

1 کاندیدای دکتری رشته مشاوره، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران

2 دانشیار، گروه پژوهشی آسیب شناسی خانواده و تربیت، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

https://doi.org/10.22054/jem.2026.85707.3614
چکیده
نیاز به شکل‌گیری و حفظ روابط بین فردی پایدار، یک انگیزه اساسی انسانی است و فقدان نسبی این روابط اجتماعی با اثرات نامطلوب بر بهزیستی عاطفی و سلامت جسمانی همراه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی پایایی، روایی و ساختار عاملی پرسشنامه بازداری اجتماعی در نوجوانان ایرانی انجام شد. جامعه این پژوهش پیمایشی توصیفی، دانش‌آموزان دوره متوسطه اول و دوم استان کردستان در سال تحصیلی 1403 بودند که با نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای 1509 نفر انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان به ابزارهای پژوهش که شامل پرسشنامه بازداری اجتماعی (SIQ15)، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (DASS-21) و پرسشنامه تنظیم هیجانی (ERQ) بود، پاسخ دادند. تحلیل عاملی تأییدی پرسشنامه از مدل‌های مرتبه اول سه عاملی و مرتبه دوم آن حمایت کرد. در تحلیل همسانی درونی مقیاس، آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه و ابعاد بازداری رفتاری، کناره‌گیری اجتماعی و حساسیت بین‌فردی به ترتیب 88/0، 77/0، 68/0 و 75/0 به دست آمد. روایی همگرا با همبستگی بین پرسشنامه با مقیاس‌های افسردگی، اضطراب و استرس و تنظیم هیجانی بررسی شد. همچنین، نتایج تحلیل عاملی چند گروهی، هم‌ارزی جنسیتی را در ساختار عاملی پرسشنامه تأیید کرد. درنهایت بر اساس این پژوهش، پرسشنامه بازداری اجتماعی نسخه فارسی در جامعه نوجوان ایرانی از ویژگی‌های روان‌سنجی خوبی برخوردار بود و به‌عنوان ابزاری معتبر می‌توان از آن در موقعیت‌های بالینی، آموزشی و پژوهشی استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

بازداری اجتماعی
هم‌ارزی جنسیتی
روان‌سنجی
تحلیل عاملی تاییدی

عنوان مقاله English

Psychometric Properties of the Social Inhibition Questionnaire in Iranian adolescents

نویسندگان English

Salah Moradian 1
Omid Isanejad 2
1 Ph.D. Candidate in Counseling, University of Kurdistan, Kurdistan, Iran.
2 Associate Professor, Psychopathology of Family and Training Research Group, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Kurdistan, Iran.
چکیده English

The need to form and maintain stable interpersonal relationships is a fundamental human motivation, and the relative lack of these social relationships is associated with adverse effects on emotional well-being and physical health. The present study aimed to investigate the reliability, validity, and factor structure of the Social Inhibition Questionnaire in Iranian adolescents. The population of this descriptive survey study was first and second-year high school students in Kurdistan province in the academic year 2024, of whom 1,509 were selected through multi-stage cluster sampling. Participants responded to research instruments that included the Social Inhibition Questionnaire (SIQ15), the Depression, Anxiety, and Stress Scale (DASS-21), and the Emotional Regulation Questionnaire (ERQ). Factor analysis of the questionnaire supported the first-order, three-factor, and second-order models. In the internal consistency analysis of the scale, Cronbach's alpha for the entire questionnaire and the dimensions of behavioral inhibition, social withdrawal, and interpersonal sensitivity were 0.88, 0.77, 0.68, and 0.75, respectively. Convergent validity was examined by correlation between the questionnaire and scales of depression, anxiety, stress, and emotional regulation. Also, the results of the multi-group factor analysis confirmed gender equivalence in the factor structure of the questionnaire. Finally, based on this study, the Persian version of the Social Inhibition Questionnaire had good psychometric properties in the Iranian adolescent population. It can be used as a valid tool in clinical, educational, and research situations.

کلیدواژه‌ها English

Social Inhibition
Gender Equivalence
Psychometrics
Confirmatory Factor Analysis
اسدالهی، فاطمه، محمدی، مسعود، نظیری، قاسم، و فتح، نجمه. (1401). اعتبار سنجی و تحلیل عاملی تأییدی نسخه فارسی پرسشنامه بازداری هیجانی کلنر در جمعیت بالینی استان لرستان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 16(2)، 37-57. https://doi.org/10.52547/apsy.2021.224133.1194
اعظمی، یوسف، خانجانی، مهدی، و مهراد صدر، محمد. (1396). بررسی ساختار عاملی تأییدی مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (DASS) در دانشجویان. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 27(154)، 94 ـ 106.  http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-9617-fa.html
ایزانلو، بلال، رضایی، منوچهر، و عباسی، ناصر. (1402). تعیین ویژگی‌های روان‌سنجی و تغییرناپذیری اندازه‌گیری مقیاس پاسخگویی و عدم حساسیت ادراک‌شده. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 13(51)، 6-44. https://doi.org/10.22054/jem.2023.70151.3401
بیگدلی، ایمان اله، نجفی، محمود، و رستمی، مریم. (1392). رابطه سبک‌های دل‌بستگی، تنظیم هیجانی و تاب‌آوری با بهزیستی روانی در دانشجویان علوم پزشکی. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 13(9)، 721-729. http://ijme.mui.ac.ir/article-1-2694-fa.html
خوشکام، سمیرا، بهرامی، فاطمه، رحمت الهی، فرحناز، و نجارپوریان، سمانه. (1393). خصوصیات روان‌سنجی پرسشنامه حساسیت به طرد در دانشجویان. پژوهش‌های روان‌شناختی، 17(33)، 24-44. https://sid.ir/paper/66320/fa.
زاهد، سعیده، و رشیدی، شیرین. (1404). ساخت و رواسازی پرسشنامه حمایتگری عاطفی. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 16(62)، 7-28.  https://doi.org/10.22054/jem.2024.77776.3522
سید موسوی، پریسا سادات، پوراعتماد، حمیدرضا، و قنبری، سعید. (1393). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس نظام‌های بازداری و فعال‌ساز رفتاری در نوجوانان ایرانی: مقایسه الگوهای دو و چهار عاملی این مقیاس. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 8(4)، 97- 115. https://apsy.sbu.ac.ir/article_96192_3dcb2242a9839dd7ef8b0556028093d1.pdf
Aazami, Y., Khanjani, M., & Sader, M. M. (2017). Confirmatory factor structure of Depression, Anxiety and Stress Scale in students. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences, 27(154), 94–106. http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-9617-fa.html [In Persian]
Antony, M. M., Bieling, P. J., Cox, B. J., Enns, M. W., & Swinson, R. P. (1998). Psychometric properties of the 42-item and 21-item versions of the Depression Anxiety Stress Scales in clinical groups and a community sample. Psychological Assessment, 10(2), 176–181. https://doi.org/10.1037/1040-3590.10.2.176
Arbuckle, J. L., & Wothke, W. (2006). AMOS user's guide 7.0. AMOS Development Corporation.
Asadollahi, F., Mohammadi, M., Naziri, G., & Fath, N. (2022). Validation and confirmatory factor analysis of Persian version of Kellner's Emotional Inhibition Scale in clinical population of Lorestan Province. Applied Psychology, 16(2), 37–57. https://doi.org/10.52547/apsy.2021.224133.1194 [In Persian]
Asendorpf, J. B. (1993a). Beyond temperament: A two-factorial coping model of the development of inhibition during childhood. In K. H. Rubin & J. B. Asendorpf (Eds.), Social withdrawal, inhibition, and shyness in childhood (pp. 265–289). Lawrence Erlbaum. https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9781315806891-18
Asendorpf, J. B. (1993b). Social inhibition: A general-developmental perspective. In H. C. Traue & J. W. Pennebaker (Eds.), Emotion, inhibition, and health (pp. 80–99). Hogrefe & Huber Publishers. https://hdl.handle.net/11858/00-001M-0000-0010-DA3B-B
Baumeister, R. F. (2012). Need-to-belong theory. In P. A. M. Van Lange, A. W. Kruglanski, & E. T. Higgins (Eds.), Handbook of theories of social psychology (pp. 121–140). Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781446249222.n32
Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497–529. https://doi.org/10.1037/0033-2909.117.3.497
Bigdeli, I., Najafy, M., & Rostami, M. (2013). The relation of attachment styles, emotion regulation, and resilience to well-being among students of medical sciences. Iranian Journal of Medical Education, 13(9), 721–729. http://ijme.mui.ac.ir/article-1-2694-fa.html [In Persian]
Crawford, J. G., Parker, G. B., Malhi, G. S., Mitchell, P. B., Wilhelm, K., & Proudfoot, J. (2007). Social inhibition and treatment-resistant depression. Personality and Mental Health, 1(1), 62–73. https://doi.org/10.1002/pmh.5
De Moor, E. L., Denollet, J., & Laceulle, O. M. (2018). Social inhibition, sense of belonging and vulnerability to internalizing problems. Journal of Affective Disorders, 225, 207–213. https://doi.org/10.1016/j.jad.2017.08.034
Denollet, J. (2005). DS14: Standard assessment of negative affectivity, social inhibition, and Type D personality. Psychosomatic Medicine, 67(1), 89–97. https://doi.org/10.1097/01.psy.0000149256.81953.49
Denollet, J. (2013). Interpersonal sensitivity, social inhibition, and Type D personality: How and when are they associated with health? Comment on Marin and Miller (2013). Psychological Bulletin, 139(5), 991–997. https://doi.org/10.1037/a0033537
Denollet, J., & Duijndam, S. (2019). The multidimensional nature of adult social inhibition: Inhibition, sensitivity and withdrawal facets of the SIQ15. Journal of Affective Disorders, 245, 569–579. https://doi.org/10.1016/j.jad.2018.11.035
Duijndam, S., & Denollet, J. (2019). Social inhibition in population-based and cardiac patient samples: Robustness of inhibition, sensitivity and withdrawal as distinct facets. General Hospital Psychiatry, 58, 13–23. https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2019.02.004
Duijndam, S., Karreman, A., Denollet, J., & Kupper, N. (2020). Emotion regulation in social interaction: Physiological and emotional responses associated with social inhibition. International Journal of Psychophysiology, 158, 62–72. https://doi.org/10.1016/j.ijpsycho.2020.09.013
Duijndam, S., Karreman, A., Denollet, J., & Kupper, N. (2021). Situation selection and modification in social inhibition: A person-centered approach. Anxiety, Stress, & Coping, 34(6), 658–671. https://doi.org/10.1080/10615806.2021.1908541
Goetz, A. R., Davine, T. P., Siwiec, S. G., & Lee, H. J. (2016). The functional value of preventive and restorative safety behaviors: A systematic review of the literature. Clinical Psychology Review, 44, 112–124. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2015.12.005
Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Emotion Regulation Questionnaire (ERQ) [Database record]. APA PsycTests. https://doi.org/10.1037/t06463-000
Helbig-Lang, S., & Petermann, F. (2010). Tolerate or eliminate? A systematic review on the effects of safety behavior across anxiety disorders. Clinical Psychology: Science and Practice, 17(3), 218–233. https://doi.org/10.1111/j.1468-2850.2010.01213.x
Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53–60.
Izanloo, B., Rezaee, M., & Abbasi, N. (2023). Determining the psychometric properties and measurement invariance of the Perceived Responsiveness and Insensitivity Scale. Quarterly of Educational Measurement, 13(51), 6–44. https://doi.org/10.22054/JEM.2023.70151.3401 [In Persian]
Keltner, D., Gruenfeld, D. H., & Anderson, C. (2003). Power, approach, and inhibition. Psychological Review, 110(2), 265–284. https://doi.org/10.1037/0033-295X.110.2.265
Khoshkam, S., Bahrami, F., Rahmatollahi, F., & Najarpourian, S. (2014). Psychometric properties of Rejection Sensitivity Questionnaire in university students in Iran. Psychological Research, 17(1), 24–44. https://sid.ir/paper/66320/en [In Persian]
Kret, M. E., Denollet, J., Grèzes, J., & de Gelder, B. (2011). The role of negative affectivity and social inhibition in perceiving social threat: An fMRI study. Neuropsychologia, 49(5), 1187–1193. https://doi.org/10.1016/j.neuropsychologia.2011.02.007
Kupper, N., & Denollet, J. (2014). Type D personality is associated with social anxiety in the general population. International Journal of Behavioral Medicine, 21(3), 496–505. https://doi.org/10.1007/s12529-013-9350-x
Lampe, L., & Malhi, G. S. (2018). Avoidant personality disorder: Current insights. Psychology Research and Behavior Management, 11, 55–66. https://doi.org/10.2147/PRBM.S121073
Lovibond, P. F., & Lovibond, S. H. (1995). The structure of negative emotional states: Comparison of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS) with the Beck Depression and Anxiety Inventories. Behaviour Research and Therapy, 33(3), 335–343. https://doi.org/10.1016/0005-7967(94)00075-U
Marin, T. J., & Miller, G. E. (2013). The interpersonally sensitive disposition and health: An integrative review. Psychological Bulletin, 139(5), 941–984. https://doi.org/10.1037/a0030800
Pan, T., Wongpakaran, T., Wongpakaran, N., He, B., & Wedding, D. (2024). Social inhibition and depressive symptoms among couples with children with autism spectrum disorder: The mediating role of perceived family support. Medicina, 60(3), Article 488. https://doi.org/10.3390/medicina60030488
Pelle, A. J., Schiffer, A. A., Smith, O. R., Widdershoven, J. W., & Denollet, J. (2010). Inadequate consultation behavior modulates the relationship between Type D personality and impaired health status in chronic heart failure. International Journal of Cardiology, 142(1), 65–71. https://doi.org/10.1016/j.ijcard.2008.12.086
Pittig, A., Alpers, G. W., Niles, A. N., & Craske, M. G. (2015). Avoidant decision-making in social anxiety disorder: A laboratory task linked to in vivo anxiety and treatment outcome. Behaviour Research and Therapy, 73, 96–103. https://doi.org/10.1016/j.brat.2015.08.003
Polman, R., Borkoles, E., & Nicholls, A. R. (2010). Type D personality, stress, and symptoms of burnout: The influence of avoidance coping and social support. British Journal of Health Psychology, 15(3), 681–696. https://doi.org/10.1348/135910709X479069
Putnick, D. L., & Bornstein, M. H. (2016). Measurement invariance conventions and reporting: The state of the art and future directions for psychological research. Developmental Review, 41, 71–90. https://doi.org/10.1016/j.dr.2016.06.004
Salkovskis, P. M. (1991). The importance of behaviour in the maintenance of anxiety and panic: A cognitive account. Behavioural Psychotherapy, 19(1), 6–19. https://doi.org/10.1017/S0141347300011472
Schlenker, B. R., & Leary, M. R. (1982). Social anxiety and self-presentation: A conceptualization model. Psychological Bulletin, 92(3), 641–669. https://doi.org/10.1037/0033-2909.92.3.641
Seyed Mousavi, P., Pouremet, H., & Ghanbari, S. (2014). Psychometric properties of the behavioral inhibition and activation systems scale in Iranian adolescents: Comparison of two- and four-factor models of this scale. Quarterly Journal of Applied Psychology, 8(4), 67–84. [In Persian]
Sheynin, J., Shikari, S., Gluck, M. A., Moustafa, A. A., Servatius, R. J., & Myers, C. E. (2013). Enhanced avoidance learning in behaviorally inhibited young men and women. Stress: The International Journal on the Biology of Stress, 16(3), 289–299. https://doi.org/10.3109/10253890.2012.744391
Timmermans, I., Versteeg, H., Duijndam, S., Graafmans, C., Polak, P., & Denollet, J. (2019). Social inhibition and emotional distress in patients with coronary artery disease: The Type D personality construct. Journal of Health Psychology, 24(14), 1929–1944. https://doi.org/10.1177/1359105317709513
Treffers, E., Duijndam, S., Schiffer, A. S., Scherders, M. J., Habibović, M., & Denollet, J. (2021). Validity of the 15-item social inhibition questionnaire in outpatients receiving psychological or psychiatric treatment: The association between social inhibition and affective symptoms. General Hospital Psychiatry, 73, 1–8. https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2021.08.011
Watson, D., & Friend, R. (1969). Measurement of social-evaluative anxiety. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 33(4), 448–457. https://doi.org/10.1037/h0027806
Wongpakaran, N., Wongpakaran, T., & van Reekum, R. (2012). Social inhibition as a mediator of neuroticism and depression in the elderly. BMC Geriatrics, 12(1), Article 41. https://doi.org/10.1186/1471-2318-12-41
Yang, Y. C., Boen, C., Gerken, K., Li, T., Schorpp, K., & Harris, K. M. (2016). Social relationships and physiological determinants of longevity across the human life span. Proceedings of the National Academy of Sciences, 113(3), 578–583. https://doi.org/10.1073/pnas.1511085112
Zahed, S., & Rashidi, S. (2025). Developing and validation of the Emotional Helping Questionnaire. Educational Measurement, 16(62), 7–28. https://doi.org/10.22054/jem.2024.77776.3522 [In Persian]
فصلنامه اندازه گیری تربیتی
دوره 17، شماره 64
تابستان 1405
صفحه 143-168

صفحه اصلی

اعضای هیات تحریریه

ارسال مقاله

تماس با ما