فصلنامه اندازه گیری تربیتی

ساخت مقیاس خودگزارشی مادرآزاری و بررسی پیش‏بین‏های آن در نوجوانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ذبیح اله عباس پور
فرید رحیمی پردنجانی
خدیجه شیرالی نیا

گروه مشاوره، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

https://doi.org/10.22054/jem.2026.85282.3607
چکیده
والدآزاری توجه پژوهشگران را به‌طور روزافزون به خود جلب کرده است. نتیجه بررسی‏های فزاینده نشان می‏دهد که والدآزاری بسیار پیچیده است و با عوامل گسترده‏تری در ارتباط است. هدف این پژوهش ساخت و اعتباریابی مقیاس خودگزارشی مادرآزاری و بررسی پیش‌بین‌های آن در دانش‌آموزان پسر دوره متوسطه شهرکرد و اهواز بود. این پژوهش در دو مرحله انجام شد و نمونه پژوهشی در هر مرحله متفاوت بود. در مرحله نخست که هدف ساخت و اعتباریابی مقیاس خودگزارشی مادرآزاری بود، 181 دانش‏آموز پسر و در مرحله دوم پژوهش برای بررسی پیش‌بین‌های والدآزاری، 209 دانش‌آموز پسر به‌صورت نمونه‏گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت‏کنندگان این پژوهش در مرحله دوم، مقیاس مواجهه کودک با خشونت خانگی (VCED)، مقیاس تعارض زناشویی والدین (PMCS)، پرسش‌نامه تاب‏آوری کانر دیویدسون (CD_RIS)، پرسش‌نامه تنظیم هیجانی (EPQ) و مقیاس خودگزارشی مادرآزاری (MA-SRS) را تکمیل کردند. در مرحله نخست، برای تحلیل داده‏ها از روش تحلیل عامل اکتشافی و در مرحله دوم برای شناسایی پیش‏بین‏ها از ضریب رگرسیون چندگانه استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی بر اساس شاخص کفایت نمونه‌گیری (90/0=KMO) و اندازه-گیری کرویت بارتلت (80/3276=2χ) نشان داد که مقیاس خودگزارشی مادرآزاری مشتمل بر 17 ماده (09/68 درصد واریانس) و 2 عامل (مادرآزاری عاطفی و مادرآزاری ابزاری) است؛ بنابراین این مقیاس و مؤلفه‌های آن از پایایی مطلوبی برخوردار است. نتایج ضریب رگرسیون چندگانه به روش گام‌به‌گام نیز نشان داد که خشونت خانگی و تاب‏آوری بهترین پیش‌بین‌های مادرآزاری هستند. بر اساس نتایج این پژوهش، مقیاس خودگزارشی مادرآزاری برای سنجش این سازه در نمونه‌های ایرانی از پایایی و روایی کافی برخوردار است.

کلیدواژه‌ها

مقیاس خودگزارشی مادرآزاری
روان‌سنجی
پیش ‏بینی

عنوان مقاله English

Development of Self-Report Mother Abuse Scale and Investigation of its Predictors in Adolescents

نویسندگان English

Zabihollah Abbaspour
Farid Rahimi Pordanjani
Khadijeh Shiralinia
Department of Counseling, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
چکیده English

Parent abuse has garnered increasing attention from researchers. Emerging evidence suggests that parent abuse is highly complex and linked to a broad range of factors. The aim of this study was to develop and validate the Self-Report Mother Abuse Scale and examine its predictors among male high school students in Shahrekord and Ahvaz. The research was conducted in two phases, each with a different sample. In the first phase, which focused on scale development and validation, 181 male students participated. In the second phase, aimed at identifying predictors of mother abuse, 209 male students were selected through convenience sampling. Participants in the second phase completed the Child Exposure to Domestic Violence (CEDV) Scale, the Parental Marital Conflict Scale (PMCS), the Parenting Style Inventory (PSI), the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC), the Emotion Regulation Questionnaire (ERQ), and the Self-Report Mother Abuse Scale (MA-SRS). Data analysis involved exploratory factor analysis in the first phase and multiple regression analysis in the second. The results of the exploratory factor analysis (KMO=0.90; χ2=3276.80) indicated that the final Self-Report Mother Abuse Scale (MA-SRS) comprises 17 items across two factors: emotional and instrumental mother abuse. The scale and its factors demonstrated satisfactory reliability. Additionally, multiple regression analysis revealed that exposure to domestic violence and resilience were the strongest predictors of mother abuse. These findings suggest that the Self-Report Mother Abuse Scale (MA-SRS) is a reliable and valid tool for assessing mother abuse in Iranian samples.

کلیدواژه‌ها English

Mother Abuse Self-Report Scale
Psychometric
Prediction
باقری، فریبرز، و غفاری جعفر زادگان، فیروزه. (1392). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی و مدل نظری پرسشنامه الگوی ارتباط والد -فرزند. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 4(12)، 70-41. https://jem.atu.ac.ir/article_5661.html
برزگر محمدی، رضا، ارباب، ملیکا، گلستانی، احسان، و مومی وند، حسنا. (1402). بررسی رابطه باورهای مذهبی با تنظیم هیجان و تکانش گری در دانش‌آموزان مقطع متوسطه‏ی اول همدان. دین و سلامت، 11(2)، 31-22. http://jrh.mazums.ac.ir/article-1-1031-fa.html
حقی، زینب، وامقی، مروئه، سجادی، حمیرا، و قائدامیری هارونی، غلامرضا. (1396). پیش‏بینی خطرپذیری نوجوانان بر اساس مواجهة آن‌ها با خشونت خانگی در نوجوانان خرم‏آباد. فصلنامه علمی رفاه اجتماعی، 7(65)، 173-179. http://refahj.swr.ac.ir/article-1-2984-en.html
خانجانی، سجاد، عامری، محمدعلی، و اسمری برده زرد، یوسف. (1402). تدوین پروتکل تاب‌آوری با رویکرد پیشگیرانه، و اثربخشی آن بر استرس، بهزیستی روان‌شناختی و تاب‏آوری دانشجویان افسری. مجله طب نظامی، 25(4)، 1939-1929. 10.30491/jmm.2023.1006402.1003
عبادی، غلامحسین و برون، رضا. (1392). بررسی رابطه تعارض زناشویی و نظارت والدین باانگیزه تحصیلی دانش‌آموزان. مشاوره کاربردی، 3(1)، 50-35. https://jac.cu.ac.ir/article_10663.html?lang=fa
عباس پور، ذبیح اله، سالاروند، محمد، و خجسته‏مهر، رضا. (1403). مقایسه مادرآزاری در بین دانش‏آموزان شهری و روستایی شهر دورود. فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 19(66)، 246-227.  https://doi.org/20.1001.1.26454955.1403.19.1.9.8
عباس پور، ذبیح اله، کریمی، سمانه، و سودانی، منصور. (1402). بررسی شیوع والدآزاری در دانش‌آموزان پسر در شرایط همه‏گیری کرونا. مجله دانشگاه علوم پزشکی ایلام، 31(6)، 126-115. https://sjimu.medilam.ac.ir/article-1-8115-en.pdf
عباس‌پور، ذبیح اله، نظریان سامانی، راضیه و شیرالی نیا، خدیجه. (1402). انسجام خانوادگی و والدآزاری: نقش واسطه‏ای خشونت خانگی، تعارض زناشویی، عزت‏نفس و تاب‏آوری. مجله روان‌شناسی، 27(1)، 27-19. http://www.iranapsy.ir/Article/38604
عباس‌پور، ذبیح اله، پورسردار، فیض اله، قنبری، زهرا، شاهپری، شیوا، و شادفر، افروز. (1397). ساخت و اعتباریابی مقیاس والدآزاری (فرم پسران). فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 8(21)، 46-33. https://jem.atu.ac.ir/article_8986.html
مروتی، ذکراله، شهنی ییلاق، منیجه، مهرابی زاده هنرمند، مهناز، و کیانپور قهفرخی، فاطمه. (1392). رابطه علّی محیط یادگیری سازنده‌گرای ادراک‌شده و عملکرد ریاضی با میانجی‌گری جهت‌گیری درونی هدف، ارزش تکلیف، نگرش نسبت به ریاضی و خودکارآمدی ریاضی در دانش‌آموزان پسر دبیرستانی شهر اهواز. دستاوردهای روان‌شناختی، 20(1)، 122-91. https://psychac.cu.ac.ir/article_11759.html?lang=fa
Abbaspour, Z., Karimi, S., & Sodani, M. (2024). Prevalence of parent abuse in high school boy students during the coronavirus pandemic. Journal of Ilam University of Medical Sciences, 31(6), 115–126. https://sjimu.medilam.ac.ir/article-1-8115-en.pdf [In Persian]
Abbaspour, Z., Laki, P. S., & Rajabi, G. (2022). The predictors of mother abuse in male students: Domestic violence, marital conflict, family coherence, parenting styles, and self-esteem. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 16(1), e115767. https://doi.org/10.5812/ijpbs.115767
Abbaspour, Z., Nazariyan-Samani, R., & Shiralinia, K. (2023). Family cohesion and parent abuse: The mediating role of domestic violence, marital conflict, self-esteem and resilience. Journal of Psychology, 27(2), 19–27. http://www.iranapsy.ir/Article/38604 [In Persian]
Abbaspour, Z., Poursardar, F., Ghanbari, Z., Shahuri, S., & Shadfar, A. (2018). Development and validation of parent abuse scale (boy-mother). Quarterly of Educational Measurement, 8(31), 33–46. https://jem.atu.ac.ir/article_8986.html [In Persian]
Abbaspour, Z., Salarvand, M., & Khojastehmehr, R. (2024). Comparison of the mother abuse in urban and rural students of Durood. The Women and Families Cultural-Educational, 19(66), 227–246. [In Persian]
Abbaspour, Z., Salehi, S., Koraei, A., Charkhab, N., & Kardani, A. (2019). Development and validation of parent abuse scale (girl-mother version). Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 13(2), e83010. https://doi.org/10.5812/ijpbs.83010
Abbaspour, Z., Vasel, G., & Khojastehmehr, R. (2021). Investigating the lived experiences of abused mothers: A phenomenological study. Journal of Qualitative Research in Health Sciences, 10(2), 108–114. https://doi.org/10.22062/jqr.2021.193653.0
Ahmad, R. (2023, May 21). What is the difference between violence and abuse? Know Differences. https://knowdifferences.com/violence-and-abuse/
Bagheri, F., & Ghafari Javar Zadegan, F. (2013). A study of psychometric characteristics and the theoretical model of parent child relation pattern questionnaire among 15-30 year old individuals in Tehran. Quarterly of Educational Measurement, 4(12), 41–70. https://jem.atu.ac.ir/article_5661.html [In Persian]
Barzegar Mohammadi, R., Arbab, M., Golestani, E., & Momivand, H. (2023). Investigating the relationship of religious beliefs with emotion regulation and impulsivity in high school students in Hamedan. Religion and Health, 11(2), 22–31. http://jrh.mazums.ac.ir/article-1-1031-en.html [In Persian]
Burgos-Benavides, L., Cano-Lozano, M. C., Ramírez, A., Contreras, L., & Rodríguez-Díaz, F. J. (2024). To what extent is child-to-parent violence known in Latin America? A systematic review and meta-analysis. Revista Iberoamericana de Psicología y Salud, 15(2), 80–95. https://doi.org/10.23923/j.rips.2024.02.078
Calvete, E. (2023). Are all child-to-parent violence profiles associated with exposure to family violence? Findings from a sample of Spanish adolescents. Healthcare, 11(12), Article 1710. https://doi.org/10.3390/healthcare11121710
Calvete, E., Gámez-Guadix, M., Orue, I., Gonzalez-Diez, Z., Lopez de Arroyabe, E., Sampedro, R., & Borrajo, E. (2013). The Adolescent Child-to-Parent Aggression Questionnaire: An examination of aggressions against parents in Spanish adolescents. Journal of Adolescence, 36(6), 1077–1081. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2013.08.017
Close, S. B., van Horn, J. E., & Wibbelink, C. J. (2024). A multilevel meta-analysis of dynamic risk factors for emerging adults who abuse their parents. Journal of Family Violence, 39(3), 369–384. https://doi.org/10.1007/s10896-022-00469-4
Diavoletto, A., Bottiglieri, F., Sessa, M., Franco, A., Di Nome, M., & Caserta, D. (2025). Psychosocial interventions in adolescents with emotional dysregulation. European Journal of Medical and Health Research, 3(2), 74–82. https://doi.org/10.59324/ejmhr.2025.3(2).08
Ebadi, G., & Borun, R. (2013). The relationship between marital conflict and parental monitoring with academic motivation in first graders of Ahwaz high schools. Biannual Journal of Applied Counseling, 3(1), 35–50. https://jac.cu.ac.ir/article_10663.html [In Persian]
Flynn, K. (2019). Social work reframed? The experiences of social workers applying systemic ideas in child protection. Journal of Family Therapy, 41(3), 465–485. https://doi.org/10.1111/1467-6427.12270
Gallego, R., Novo, M., Fariña, F., & Arce, R. (2019). Child-to-parent violence and parent-to-child violence: A meta-analytic review. European Journal of Psychology Applied to Legal Context, 11(2), 51–59. https://doi.org/10.5093/ejpalc2019a4
Haghi, Z., Marvae Vekghi, H., Sajjadi, G. G. A., & Harouni, M. N. (2017). Predicting risk taking behavior by exposure to domestic violence among Khorram-Abad adolescents. Social Welfare Quarterly, 17(65), 171–197. http://refahj.swr.ac.ir/article-1-2984-en.html [In Persian]
Herts, K. L., McLaughlin, K. A., & Hatzenbuehler, M. L. (2012). Emotion dysregulation as a mechanism linking stress exposure to adolescent aggressive behavior. Journal of Abnormal Child Psychology, 40, 1111–1122. https://doi.org/10.1007/s10802-012-9629-4
Holt, A. (2013). Adolescent-to-parent abuse: Current understandings in research, policy and practice. Policy Press.
Holt, A. (2016). Adolescent-to-parent abuse as a form of "domestic violence": A conceptual review. Trauma, Violence, & Abuse, 17(5), 490–499. https://doi.org/10.1177/1524838015584372
Hunter, C., Nixon, J., & Parr, S. (2010). Mother abuse: A matter of youth justice, child welfare or domestic violence? Journal of Law and Society, 37(2), 264–284. https://doi.org/10.1111/j.1467-6478.2010.00504.x
Khanjan, S., Ameri, M. A., & Bardezard, Y. A. (2023). Developing resilience protocol with a preventive approach, and its effectiveness on stress, psychological well-being, and resilience of officer understudies. Journal of Military Medicine, 25(4), 1929–1939. https://doi.org/10.30491/jmm.2023.1006402.1003 [In Persian]
Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
Mahon, N. E., Yarcheski, A., Yarcheski, T. J., & Hanks, M. M. (2006). Correlates of low frustration tolerance in young adolescents. Psychological Reports, 99(1), 230–230. https://doi.org/10.2466/pr0.99.1.230-230
Moed, A., Gershoff, E. T., Eisenberg, N., Hofer, C., Losoya, S., Spinrad, T. L., & Liew, J. (2015). Parent–adolescent conflict as sequences of reciprocal negative emotion: Links with conflict resolution and adolescents' behavior problems. Journal of Youth and Adolescence, 44(8), 1607–1622. https://doi.org/10.1007/s10964-014-0209-5
Morovati, Z., Shehni Yailagh, M., Mehrabizadeh Honarmand, M., & Kianpoor Ghahfarokhi, F. (2013). The causal relationship between perceived constructive learning environment and mathematics performance with mediating role of intrinsic goal orientation, task value, attitude toward mathematics and mathematics self efficacy of male junior high school students in Ahvaz. Psychological Achievements, 20(1), 91–122. https://psychac.scu.ac.ir/article_11759.html [In Persian]
Navas-Martínez, M. J., Burrai, J., Mari, E., Burgos-Benavides, L., Giannini, A. M., & Cano-Lozano, M. C. (2025). Italian validation of The Child-to-Parent Violence Questionnaire: Frequency and reasons for violence among young adults. Journal of Family Violence, 1–19. https://doi.org/10.1007/s10896-025-00848-7
Oliver, L., & Fenge, L. A. (2024). 'Don't tell anyone anything': How do family secrets influence child-to-parent violence and abuse? Qualitative Social Work, 1–16. https://doi.org/10.1177/14733250251326607
Pagani, L., Tremblay, R. E., Nagin, D., Zoccolillo, M., Vitaro, F., & McDuff, P. (2009). Risk factor models for adolescent verbal and physical aggression toward fathers. Journal of Family Violence, 24(3), 173–182. https://doi.org/10.1007/s10896-008-9216-1
Rogers, M. M., & Ashworth, C. (2024). Child-to-parent violence and abuse: A scoping review. Trauma, Violence, & Abuse, 25(4), 3285–3298. https://doi.org/10.1177/15248380241246033
Romero-Abrio, A., Musitu-Ochoa, G., Sánchez-Sosa, J. C., & Callejas-Jerónimo, J. E. (2024). Psychosocial adjustment factors associated with child–parent violence: The role of family communication and a transgressive attitude in adolescence. Healthcare, 12(7), Article 705. https://doi.org/10.3390/healthcare12070705
Rutter, N. (2023). Rupture, repair, the loss and re-construction of identity: Seeking support in situations of adolescent-to-parent violence and abuse. Frontiers in Health Services, 3, Article 1139727. https://doi.org/10.3389/frhs.2023.1139727
Tambasco, C. (2024). "I knew exactly how to break her": Accounting for child-to-parent abuse in the context of men's violence in the home. Journal of Family Violence, 1–17. https://doi.org/10.1007/s10896-024-00782-0
Waltz, C. F., & Bausell, B. R. (1981). Nursing research: Design, statistics, and computer analysis. F. A. Davis.
Williams, M., Tuffin, K., & Niland, P. (2017). "It's like he just goes off, BOOM!": Mothers and grandmothers make sense of child-to-parent violence. Child & Family Social Work, 22(2), 597–606. https://doi.org/10.1111/cfs.12273
فصلنامه اندازه گیری تربیتی
دوره 17، شماره 64
تابستان 1405
صفحه 65-91

صفحه اصلی

اعضای هیات تحریریه

ارسال مقاله

تماس با ما