فصلنامه اندازه گیری تربیتی

چکیده هدف پژوهش حاضر، آزمایش مدل منحنی رشد نهفته انگیزش خواندن و نگرش به خواندن با کنترل مقدار خواندن، جنسیت و وضعیت اجتماعی-اقتصادی در دانش‌آموزان دورة ابتدایی شهر یزد، بود. روش پژوهش، رشدی و از نوع طولی بود. برای پاسخ‌گویی به سؤال‌های پژوهش از مدل منحنی رشد نهفته استفاده شد. جامعة آماری این پژوهش، شامل کل دانش‌آموزان مشغول به تحصیل در پایه‌های چهارم ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی 1400 تا 1402 بود. از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای جهت انتخاب نمونه استفاده شد و پرسشنامه بین آن‌ها توزیع شد. نمونة این پژوهش را 300 دختر و 300 پسر تشکیل داد. در این پژوهش، از پرسشنامه انگیزش خواندن (RMQ)، از شیفل و شافنر (2016)، پرسشنامه نگرش به خواندن از مک‌کنا و کیر (1990)، سیاهه مقدار خواندن از بکر و همکاران (2010) و پرسشنامه وضعیت اجتماعی-اقتصادی از گرمارودی و مرادی (1389) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش آماری رشد نهفته استفاده شد. این تحلیل‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای تحلیل ساختارهای گشتاوری (AMOS)، تحلیل معادلات ساختاری (EQS) و بسته آماری علوم اجتماعی (SPSS) انجام شد. نتایج پژوهش حاکی از این بود که منحنی رشد انگیزش خواندن و نگرش به خواندن به صورت خطی بود و هر دو به صورت کاهشی بودند. جنسیت، هم در ابتدا و هم در پایان سنجش چهارم، پیش‌بین خوبی برای انگیزش خواندن بود و انگیزش خواندن در بین دخترها بیشتر از پسرها بود. اگرچه در ابتدا جنسیت پیش‌بین معنی‌داری برای نگرش به خواندن بود امّا در پایان سنجش، پیش‌بین معنی‌داری نبود. وضعیت اجتماعی-اقتصادی هم در ابتدای سنجش انگیزش خواندن و هم در پایان سنجش چهارم، متغیری پیش‌بین برای انگیزش خواندن بود. وضعیت اجتماعی-اقتصادی نه در ابتدا و نه در پایان سنجش، متغیر معنی‌داری برای سنجش نگرش به خواندن نبود. مقدار خواندن هم در ابتدای سنجش و هم در پایان چهار مرحله سنجش، متغیر پیش‌بین معنی‌داری برای انگیزش خواندن و نگرش به خواندن بود. در پایان، این پژوهش تفاوت‌های بین فردی قوی در انگیزش خواندن و نگرش به خواندن در شروع دانشگاه (عرض از مبدأ) و در طول 4 مرحله سنجش (شیب) در دانش‌آموزان را نشان داد.

چکیده چکیده
عملکرد خانواده سالم، زیربنای رشد شناختی، عاطفی و تعاملی اعضای خویش است والگوی سیستمی ارزیابی خانواده بیورز با تاکید بر ماهیت رشدی عملکرد خانواده، ابزار ارزیابی فرایندمدار را مطرح میکند که میتواند چالشهای رشدی فردی و خانوادگی اعضا را مورد بررسی قرار دهد. هدف اصلی این پژوهش، بازساخت، رواسازی، پایاسازی و هنجاریابی سیاهه خودگزارشی خانواده بیورز بود. شرکتکنندگان این پژوهش 313 نفر از دانشجویان زن متاهل دانشکده‌های مختلف علوم و تحقیقات تهران بودند که به روش نمونهگیری تصادفی خوشهای انتخاب شدند. بعد از بررسی اعتبار صوری و محتوای سوالات پرسشنامه، برای تحلیل گویهها (ضریب تمییز و ضریب هماهنگی)، برای روایی سازه (تحلیل عاملی اکتشافی) و برای اعتبار نیز (محاسبه ضریب آلفای کرونباخ) مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که پرسشنامه خودزارشی خانواده از روایی محتوایی و صوری قابل قبولی برخوردار است. طی فرایند تحلیل عاملی سه عامل شامل (کفایت و سلامت)، (تعارض عاطفی خانوادگی)، (تعارض تعاملاتی) به دست آمد. با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ پایایی کل پرسشنامه 905/0=α شد و نتایج بررسی هنجاریابی این مقیاس نشان داد که به طور کلی نمره T پایینتر از 35 در عامل اول و نمره T بالاتر از 65 در عامل دوم و نمره T بالاتر از 60 در عامل سوم نشاندهنده عملکرد بهینه خانواده در حوزههای مربوطه است. در مجموع میتوان نتیجه گرفت که این پرسشنامه از پایایی و روایی مناسبی در فرهنگ ایرانی برخوردار است و عوامل بدست آمده از تحلیل عاملی میتواند عملکرد خانواده را به گونهای مناسب ارزیابی کند .

چکیده بررسی والدآزاری به عنوان یکی از اشکال خشونت خانگی توجه پژوهشگران را به طور روز افزون به خود جلب کرده است. نتیجه بررسی‌های فزاینده نشان می‌دهد که والدآزاری بسیار پیچیده است و با عوامل گسترده‌تری در ارتباط است. هدف این پژوهش ساخت و اعتباریابی مقیاس خودگزارشی مادرآزاری و بررسی پیش‌بین‌های آن در دانش‌آموزان پسر دوره متوسطه شهرکرد و اهواز بود. این پژوهش در دو مرحله انجام شد و نمونه پژوهشی در هر مرحله متفاوت بود. در مرحله نخست که هدف ساخت و اعتباریابی مقیاس خودگزارشی مادرآزاری بود، 181 دانش‌آموز پسر و در مرحله دوم پژوهش برای بررسی پیش‌بین‌های والدآزاری، 209 دانش‌آموز پسر به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان این پژوهش در مرحله دوم، مقیاس مواجهه کودک با خشونت خانگی (VCED)، مقیاس تعارض زناشویی والدین (PMCS)، پرسش‌نامه تاب‌آوری کانر دیویدسون (CD_RIS)، پرسش‌نامه تنظیم هیجانی (EPQ) و مقیاس خودگزارشی مادرآزاری (MA-SRS) را تکمیل کردن د. در مرحله نخست، برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل عامل اکتشافی و در مرحله دوم برای شناسایی پیش‌بین‌ها از ضریب رگرسیون چندگانه استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی بر اساس شاخص کفایت نمونه‌گیری (90/0=KMO) و اندازه‌گیری کرویت بارتلت (80/3276=2χ) نشان داد که مقیاس خودگزارشی مادرآزاری مشتمل بر 17 ماده (09/68 درصد واریانس) و 2 عامل (مادرآزاری عاطفی و مادرآزاری ابزاری) است. بنابراین این مقیاس‌ و مؤلفه‌های آن از پایایی مطلوبی برخوردار است . نتایج ضریب رگرسیون چندگانه به روش گام به گام نیز نشان داد که خشونت خانگی و تاب‌آوری بهترین پیش‌بین‌های مادرآزاری هستند. بر اساس نتایج این پژوهش، مقیاس خودگزارشی مادرآزاری برای سنجش این سازه در نمونه‌های ایرانی از پایایی و روایی کافی برخوردار است.

چکیده پژوهش حاضر با هدف آزمون روانسنجی پرسشنامه‌ی پرخاشگری سایبری در بین نوجوانان ایرانی انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعة آماری پژوهش شامل کلیة نوجوانان سنین 12 تا 18 ساله شهر تبریز بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه ای 394 دانش‌آموز (178 پسر و 216 دختر) انتخاب شدند. پس از ترجمه و اخذ نظرات کارشناسان خبره و آزمودنی‌ها، روایی صوری مقیاس تأیید شد. برای انجام تحلیل‌های آماری از نرم‌افزار AMOS و SPSS استفاده شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که در نمونة دانش‌آموزان ایرانی ساختار سه عاملی مقیاس شامل جعل هویت، تهاجم سایبری بصری جنسی و تهاجم سایبری کلامی و طرد با داده‌ها برازش مطلوبی داشت. نتایج مربوط به همبستگی بین این مقیاس با مقیاس قلدری به‌طور تجربی از روایی ملاکی نسخة پرخاشگری سایبری در بین نوجوانان حمایت کرد (72/0r= ،001/0>P). پایایی با روش آلفای کرونباخ، میانگین واریانس استخراج و بازآزمایی برای مقیاس کلی و ابعاد آن تأیید گردید. نتیجه‌گیری: در مجموع، نتایج مطالعة حاضر نشان داد که پرسشنامه‌ی پرخاشگری سایبری برای سنجش پرخاشگری سایبری در دانش‌آموزان ایرانی ابزاری روا و پایا است. این ابزار می‌تواند جهت اندازه‌گیری پرخاشگری سایبری در بخش‌های پژوهشی و درمانی مورد استفاده قرار گیرد.

چکیده این پژوهش با هدف آزمون مدل علی ثبات زناشویی براساس ویژگی‌های شخصیت با میانجی‌گری سبک های نگرش به عشق در زنان متاهل مراجعه کننده به مراکز مشاوره تهران انجام شد. پژوهش با توجه به هدف آن از نوع تحقیقات کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری داده‌ها به صورت مقطعی و تحلیل آن‌ها به روش همبستگی و از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی زنان متاهل مراجعه‌کننده به کلینیک‌های مشاوره شهر تهران در سال 1402 بود. برای تعیین حجم نمونه با توجه به تعداد متغیرهای مشاهده شده و تخصیص ضریب 15 برای هر متغیر مشاهده شده، 354 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب گردید. این تعداد با درنظر گرفتن ملاک‌های انتخاب به شیوه دردسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه نگرش به عشق استرنبرگ (1986)، پرسشنامه بی ثباتی ازدواج ادوارد و همکاران (1980) و پرسشنامه شخصیت کاستا و مک کری (1992) بود. داده‌ها با استفاده از معادلات‌ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم افزار SPSS26 و Amose23 استفاده شد. نتایج به‌دست‌آمده از ضرایب مسیر در مدل ساختاری نشان داد که اثر مستقیم ویژگی‌های شخصیتی به نگرش به عشق (42/0= β، 001/0 ≥ p)، ویژگی-های شخصیتی به ثبات زناشویی (38/0= β، 001/0 ≥ p) و نگرش به عشق به ثبات زناشویی (38/0= β، 001/0 ≥ p) معنی دار است. با توجه به نتایج، مدل علی ثبات زناشویی براساس ویژگی‌های شخصیت با میانجی‌گری سبک‌های نگرش به عشق در زنان متاهل مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره تهران دارای برازش است و آزمون مدل نشان داد شاخص های برازش مدل پژوهش در وضعیت مطلوبی قرار دارد.

چکیده نیاز به شکل‌گیری و حفظ روابط بین فردی پایدار، یک انگیزه اساسی انسانی است و فقدان نسبی این روابط اجتماعی با اثرات نامطلوب بر بهزیستی عاطفی و سلامت جسمانی همراه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی پایایی، روایی و ساختار عاملی پرسشنامه بازداری اجتماعی در نوجوانان ایرانی انجام شد. جامعه این پژوهش پیمایشی توصیفی، دانش‌آموزان دوره متوسطه اول و دوم استان کردستان در سال تحصیلی 1403 بودند که با نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای 1509 نفر انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان به ابزارهای پژوهش که شامل پرسشنامه بازداری اجتماعی (SIQ15)، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (DASS-21) و پرسشنامه تنظیم هیجانی (ERQ) بود، پاسخ دادند. تحلیل عاملی پرسشنامه از مدل‌های مرتبه اول سه عاملی و مرتبه دوم آن حمایت کرد. در تحلیل همسانی درونی مقیاس، آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه و ابعاد بازداری رفتاری، کناره‌گیری اجتماعی و حساسیت بین‌فردی به ترتیب 88/0، 77/0، 68/0 و 75/0 به دست آمد. روایی همگرا با همبستگی بین پرسشنامه با مقیاس‌های افسردگی، اضطراب و استرس و تنظیم هیجانی بررسی شد. همچنین، نتایج تحلیل عاملی چند گروهی، هم‌ارزی جنسیتی را در ساختار عاملی پرسشنامه تایید کرد. در نهایت بر اساس این پژوهش، پرسشنامه بازداری اجتماعی نسخه فارسی در جامعه نوجوان ایرانی از ویژگی‌های روانسنجی خوبی برخوردار بود و به عنوان ابزاری معتبر می‌توان از آن در موقعیت‌های بالینی، آموزشی و پژوهشی استفاده کرد.

چکیده انسجام کلاسی نقش مهمی در ایجاد یک محیط یادگیری حمایتی، افزایش مشارکت دانش‌آموزان و بهبود نتایج تحصیلی ایفا می‌کند و بر همین اساس، وجود ابزاری، برای سنجش آن ضروری است. لذا پژوهش حاضر به‌منظور اعتباریابی پرسشنامه انسجام کلاسی در دانش‌آموزان مقطع ابتدایی انجام شد. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی و از نوع کاربردی بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان مقطع ابتدایی استان خراسان جنوبی بود که از بین آن‌ها 326 نفر به‌صورت نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه انسجام کلاسی که ترجمه و بومی‌سازی شده بود، جمع‌آوری شد و برای تحلیل عاملی تأییدی و بررسی پایایی از نرم‌افزارهای SPSS و Lisrel استفاده شد. یافته‌ها نشان دادند که پرسشنامه انسجام کلاسی از ساختار عاملی مناسب برخوردار بوده و شاخص‌های برازش مدل از مقادیر استاندارد برخوردارند. همچنین، مقادیر آلفای کرونباخ برای مؤلفه‌های انسجام وظیفه‌ای (۰.۹۵۵)، انسجام اجتماعی (۰.۹۵۰) و کل مقیاس (۰.۹۷۶) نشان‌دهنده پایایی بسیار مطلوب این ابزار بودند. تحلیل عاملی تأییدی نیز تأیید کرد که تمامی گویه‌های پرسشنامه دارای بار عاملی معنادار هستند. بر اساس یافته‌های پژوهش، این ابزار می‌تواند به عنوان یک مقیاس کامل، به تبیین میزان انسجام کلاسی در مدارس ابتدایی ایران پرداخته و مورد استفاده معلمان، مشاوران و کارشناسان آموزشی قرار گیرد.

چکیده هدف پژوهش حاضر هنجاریابی و بررسی شاخص‌های روانسنجی مقیاس تاب‌آوری نوجوانان بولوت و همکاران (۲۰۱۳) بر روی دانش آموزان بود. پژوهش حاضر به لحاظ روش شناسی، به روش توصیفی و از نوع زمینه یابی بود. جامعه آماری پژوهش عبارت بودند از کلیه دانش آموزان متوسطه دوم شهر اصفهان در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که تعداد 241 نفر بر اساس جدول مورگان و به روش در دسترس انتخاب شدند. مشارکت کنندگان به طور همزمان به پرسشنامه تاب‌آوری نوجوانان بولوت و همکاران (۲۰۱۳) و مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسون (2003) پاسخ دادند. جهت انجام تجزیه و تحلیل‌های آماری از نرم افزار آماری SPSS نسخة 26 و نرم افزار Amos نسخة 21 استفاده گردید. ضریب پایایی مقیاس تاب‌آوری با روش آلفای کرونباخ برابر با 84/0 و با روش دو نیمه کردن برابر با 74/0 گزارش شد که نشان دهنده ثبات خوب نمرات آزمون است. همچنین بررسی روایی همزمان همگرای مقیاس تاب‌آوری با پرسشنامه تاب‌آوری کانور و دیویدسون (2003) نشان داد که کلیه این ضرایب همبستگی در سطح 05/0>P معنادار بوده است. براساس یافته‌های به‌دست آمده، می‌توان استدلال کرد که مقیاس تاب‌آوری نوجوانان بولوت و همکاران (۲۰۱۳) از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار بوده و می‌تواند ابزاری مناسب برای سنجش تاب‌آوری نوجوانان در جامعه ایرانی باشد.

چکیده دانش هیجانی، مجموعه‌ای از توانایی‌ها است که استفاده سازگارانه از اطلاعات هیجانی را توصیف می‌کند و اندازه‌گیری آن با ابزارهای معتبر برای اهداف پژوهشی ضروری است. مطالعه حاضر با دو هدف انجام شد، هدف اول اعتبارسنجی تکلیف تطبیق هیجانی جهت سنجش دانش هیجانی در کودکان پیش‌دبستانی ایرانی و هدف دوم بررسی تفاوت‌های جنسیتی در میزان دانش هیجانی آنان بود. این پژوهش از نوع همبستگی و اعتبارسنجی آزمون بود. شرکت کنندگان 304 کودک پیش‌دبستانی از شهر مشهد در سال 1403 بودند که با روش دردسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از تکلیف تطبیق هیجانی (Izard et al., 2003)، مقیاس شایستگی اجتماعی (Corrigan, 2003) و مقیاس نظریه ذهن (Wellman and Liu, 2004) استفاده شد. پایایی مقیاس با ضریب امگا بررسی و روایی عاملی از روش تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم بررسی شد. در ادامه جهت بررسی روایی همگرا، نقش پیش‌بینی کننده سن و نظریه ذهن برای ابعاد و نمره کل دانش هیجانی با رگرسیون چندگانه مورد بررسی قرار گرفت و جهت احراز روایی پیش‌بین، با استفاده از رگرسیون سلسله مراتبی به پیش بینی شایستگی اجتماعی بر اساس دانش هیجانی پرداخته شد. تفاوت‌های جنسیتی با تحلیل واریانس چندمتغیره مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌های تحلیل عاملی نشان داد مدل چهار عاملی پیشنهادی برای دانش هیجانی برازش قابل قبولی دارد. ضریب امگا برای نمره کل دانش هیجانی 85/0 به‌دست آمد. سایر یافته‌ها نشان داد نظریه ذهن و سن پیش‌بینی‌کننده مثبت و معنادار دانش‌هیجانی است و دانش‌هیجانی پیش‌بینی کننده شایستگی اجتماعی است. هم‌چنین بر اساس یافته‌ها تفاوت جنسیتی به نفع دختران وجود داشت. نتایج پژوهش حاکی از آن است که این ابزار از پایایی بالا، روایی سازه و روایی ملاکی برخوردار است، یافته‌های این پژوهش می‌تواند برای پژوهشگران، مربیان و روانشناسانی که به دنبال ابزارهای قابل‌اعتماد برای ارزیابی دانش هیجانی کودکان پیش‌دبستانی هستند مفید باشد، همچنین نتایج مربوط به تفاوت‌های جنسیتی، در آموزش‌های فرزندپروری قابل استفاده است.