فصلنامه اندازه گیری تربیتی

چکیده زمینه:در این مقاله روند عملکرد ریاضی دانش آموزان پایه هشتم (سوم راهنمایی) ایران در 5 مطالعه متوالی تیمز (TIMSS) با روند عملکرد دانش آموزان کشورهای منطقهو شرکت کننده در این مطالعه هامقایسه شده است.هدف:مقایسه با هدف تعیین جایگاه نظام آموزشی کشور در ریاضی دوره عمومی در میان کشورهای منطقه  با توجه به هدفهای ذکر شده در سند چشم انداز 20 ساله کشور انجام شده است. روش:با استفاده از روند پژوهی، متوسط عملکرد ریاضی دانش آموزان به تفکیکجنسیت، حیطه های محتوایی و سطوح شناختیو همچنین میزان دسترسی به نقاط معیار بین المللیدر 5 مطالعه با هم مقایسه شده است.یافته ها:یافته ها بیانگر آن است که به غیر از مطالعه 1995 در 4 مطالعه دیگر، جایگاه دانش اموزان ایران تقریباً در وسط جدول رده بندی کشورهای شرکت کننده قرار دارد. این وضعیت به تفکیک جنسیت، حیطه های محتوایی، سطوح شناختی و درصد دانش آموزان در دستیابی به نمره های معیار نیز کم و بیش صادق است. متوسط عملکرد دانش آموزان ایران در مطالعه 2011 از مطالعه 1995 و1999 کمتر است و متوسط عملکرد دانش آموزان ارمنستان، ترکیه، تونس، گرجستان و لبنان در مطالعه های مختلف از متوسط عملکرد دانش آموزان ایران بیشتراست.بیشترین رشد مثبت در متوسط عملکرد دانش آموزان قطر، عربستان، فلسطین، گرجستان و ترکیه رخ داده است.بحث ونتیجه گیری:یافته ها نشان می دهند که تلاش های موجود برای رسیدن به صدر جدول رده بندی در بین کشورهای منطقه کافی نبوده و در صورت ادامه روند موجود این مهم دست یافتنی بنظر نمی رسد.

چکیده این مطالعه با هدف بررسی نقش نگرش به خواندن والدین در پیش بینی نگرش و خودپنداره مثبت دانش آموزان  به خواندن و  همچنین پیشرفت در ادراک خواندن دانش آموزان پایۀ چهارم و پنجم ابتدایی انجام گرفت. بدین منظور روش تحقیق همبستگی مورد استفاده قرار گرفت و داده های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه خودپنداره دانش آموزان ، نگرش خواندن دانش آموزان و  نگرش خواندن والدین جمع آوری شد و نمره درک مطلب دانش آموزان (از متن ادبی سواد خواندن پرلز 2006)برای446 نفر از دانش آموزان پایۀ چهارم و پنجم شهرستان اراک، به روش نمونه گیری خوشه ای جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل مسیر تحلیل گردید. نتایج نشان داد که اثر مستقیم نگرش والدین به خواندن در پیشرفت خواندن و درک مطلب دانش آموزان و همچنین بر نگرش و خودپنداره دانش آموزان مثبت و معنادار است. اثر مستقیم نگرش خواندن دانش آموز در عملکردش در درک مطلب مثبت و معناداراست. اثر مستقیم خودپنداره دانش آموز با عملکرد او در درک مطلب مثبت و معنادار است. همچنین بررسی اثر غیر مستقیم نگرش والدین به خواندن با واسطۀ دو متغیر نگرش و خودپنداره دانش آموز به خواندن در عملکرد درک مطلب دانش آموز نیز مثبت و معنادار است. درمجموع نتایج مطالعه نشان داد نگرش مثبت والدین به خواندن و ارزش بالایی که به سواد خواندن و نوشتن می دهند، پایه و اساسی برای سواد خواندن اولیه فراهم کرده، و نقش مهمی در رشد نگرش مثبت کودکان، خودپنداره، و مهارتهای خواندن دارد،که به نوبه خود منجر به پیشرفت تحصیلی بالاتر می گردد.

چکیده تحقیق حاضر با هدف بررسی تاثیر مؤلفه‌های مدیریت دانش بر خلاقیت دانشجویان تربیت بدنی و علوم ورزشی طراحی و اجرا گردیده است. روش تحقیق حاضر، پیمایشی و جامعه آماری آن با توجه به اهداف تحقیق شامل کلیه دانشجویان تربیت بدنی دانشگاه علامه طباطبائی تهران (تعداد 328 نفر) می باشد. با توجه به جدول حجم نمونه مورگان، تعداد 181 نفر به عنوان نمونه تحقیق مشخص گردیدند. ابزار تحقیق پرسشنامه مدیریت دانش گنجی(1380) و پرسشنامه خلاقیت ساعتچی (1389) بود که روایی صوری آن بر اساس نظر اساتید دانشگاهی، روایی سازه آن بر اساس محاسبه آماره های KMO و بارتلت و همچنین پایایی آن با استفاده از محاسبه آلفای کرونباخ مورد ارزیابی قرار گرفت. جهت تجزیه و تحلیل یافته‌های تحقیق از آزمون تحلیل مسیر در سطح 05/0 p < استفاده گردید. نتایج تحقیق نشان داد که در میان تمامی مؤلفه‎های مدیریت دانش در بین دانشجویان مذکر و مونث تفاوت معناداری وجود داشت) 05/0 (p

چکیده هدف پژوهش حاضر فرا‌تحلیل مطالعات اثربخشی درمان­های غیر دارویی بر کاهش نشانه­های اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی در ایران بود. روش پژوهش حاضر از نوع فراتحلیل است، از این رو با استفاده از پایگاه­های اطلاعاتی داخلی و خارجی نسبت به یافتن و جمع­آوری تمام گزارش­های پژوهشی اقدام شد. نمونه مطالعات مورد استفاده شامل 31 مطالعه انجام شده از 1379 تا سه ماهه اول 1392 در سراسر ایران بود که 1118 نفر آزمونی را در بر می‌گرفت. داده‌های حاصل از این31 مطالعه با روش اندازه اثر تفاوت میانگین استاندارد شده یا d کوهن (1988؛ هومن، 1387) برای مدل اثرهای ثابت مورد فرا‌تحلیل قرار گرفتند. تمام عملیات آماری با استفاده از ویرایش دوم نرم‌افزار جامع فرا‌تحلیل (بورنشتین، هدز، هیگینز و روتشتین، 2005؛ ترجمه دلاور و گنجی، 1391) انجام شد. یافته‌ها نشان دادند که میانگین اندازه اثر کلی مطالعات مورد بررسی برای مدل اثرات ثابت برابر 073/1 و برای اثرات تصادفی برابر 226/1 می­باشد که هر دو در سطح 0.001 معنادار هستند. با توجه به این که اندازه­های اثر ناهمگون بودند، نسبت به جست و جوی متغیرهای تعدیل کننده اقدام شد. یافته­ها نشان داد که بین اندازه اثر مطالعات مورد بررسی با توجه به طرح پژوهش تفاوت معناداری وجود نداشت، اما بین اندازه اثر مطالعات مورد بررسی در زمینه اثربخشی درمان­های غیر دارویی بر کاهش نشانه­های اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی با توجه به جنسیت و سن آزمودنی­ها، نوع متغیر مستقل و تعداد جلسه­های آموزشی/درمانی تفاوت معناداری وجود داشت. درمان­های غیر دارویی در جلسه­های متعدد و در سنین پایین می­تواند نشانه­های اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی افراد را بهبود بخشیده و کاهش دهد.

چکیده هدف پژوهش حاضر ، سنجش روایی و پایایی مقیاس رضایت از کیفیت خدمات سفرهای هوایی در کل کشور بود. جامعه آماری پژوهش، کلیه مسافران خطوط هوایی داخلی در کل کشور بودند. با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌‌ای چندمرحله‌ای از میان فرودگاه‌های کشور، چهار فرودگاه (مهرآباد تهران، اصفهان، شیراز و مشهد) به شیوۀ هدفمند و 20 زوج شهر بر اساس میزان تعدد پروازها و حجم مسافر جابجا شده انتخاب شد. اجرای مقدماتی و نهایی در بازه زمانی تابستان و اوایل پاییز سال 1389 بوده و تعداد 2194 پرسشنامه‌ معتبر تکمیل شده است. پرسشنامه اولیه (60 سؤالی) بر اساس 5 عامل مدل سروکوال (عوامل فیزیکی، پاسخگو بودن، همدلی، اطمینان خاطر و قابلیت اعتماد) تدوین شد؛ پس از اجرای مقدماتی و با استفاده از نرم‌افزارهای تحلیل سؤال (Multilog و Statistica) در رویکرد IRT و نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول و دوم، داده‌ها تحلیل و ابزار اندازه‌گیری رضایت از کیفیت خدمات سفرهای هوایی رواسازی شد.

چکیده چکیده
  هدف پژوهش حاضر بررسی ویژگی­های روان­سنجی (ساختار عاملی و پایایی) مقیاس علاقه اجتماعی برای کودکان ایرانی بر اساس مفهوم سبک زندگی در نظریه آدلر بود. نمونه آماری پژوهش حاضر را 290 نفر از کودکان 4 تا 12 سال تشکیل دادند که به روش نمونه­گیری خوشه­ای چندمرحله­ای به صورت تصادفی از شهرهای ایران انتخاب شدند. ابزار این پژوهش مقیاس علاقه اجتماعی بود که توسط والدین کودکان پاسخ داده شد. برای بررسی ساختار عاملی این مقیاس از تحلیل عاملی تاییدی و برای ارزشیابی کفایت مدل از شاخص های نسبت خی دو به درجه آزادی، شاخص برازش تطبیقی، شاخص برازش هنجار نشده و شاخص ریشه میانگین مربعات خطای برآورد استفاده شد. همچنین جهت بررسی پایایی نیز از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. نتایج شاخص­های برازش نشان داد که مدل پیشنهادی مناسب است و ساختار عاملی مرتبه دوم مقیاس علاقه اجتماعی با چهار عامل مسئولیت پذیری-انجام تکالیف، ارتباط و همدلی، جرات-اطمینان و برابری در مقابل کهتری-برتری برازش قابل قبولی با داده ها دارد. ضریب آلفای کرونباخ برای چهار عامل مسئولیت­پذیری-انجام تکالیف، ارتباط با مردم-همدلی، جرات-اطمینان، و برابری در مقابل کهتری-برتری و نیز کل آزمون به ترتیب 89/0، 85/0، 72/0، 83/0 و 92/0 بدست آمده است که نشان داد این پرسشنامه از همسانی درونی قابل قبولی برخوردار است. همچنین نتایج نشان داد که دختران نمرات بالاتری در میزان مسئولیت­پذیری-انجام تکالیف، برابری در مقابل کهتری-برتری و همچنین نمره کل پرسشنامه علاقه اجتماعی داشتند. پژوهش حاضر، ساختار عاملی مرتبه دوم مقیاس علاقه اجتماعی را با چهار عامل مسئولیت پذیری-انجام تکالیف، ارتباط با مردم-همدلی، جرات-اطمینان، و احساس برابری در مقابل کهتری-برتری تایید کرد. بنابراین این مقیاس برای بررسی علاقه اجتماعی کودکان مناسب است.

چکیده زمینه: طی سال‌های اخیر روان‌شناسان معنویت را به عنوان یکی از سازه‌های بسیار موثر بر حوزه‌های مختلف زندگی معرفی نموده اند. پژوهشگران در نقاط مختلف دنیا نیز این پدیده را از جهات مختلف مورد بررسی و پژوهش قرار داده‌اند. هدف: هدف این پژوهش تهیه مقیاس سرمایه معنوی و بهزیستی معنوی سالمندان بود. روش: جامعه آماری پژوهش سالمندان شهر اصفهان بودند، که از میان آن‌ها، 245 نفر از طریق نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس‌ سرمایه معنوی و بهزیستی معنوی محقق ساخته بود. داده‌ها از طریق تحلیل عامل اکتشافی و تاییدی، محاسبه ضریب پایایی (آلفای کرونباخ)، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس چند متغیری تحلیل گردید. یافته-ها: نتایج نشان داد که مقیاس سرمایه معنوی با بیست و یک سوال و مقیاس بهزیستی معنوی با هشت سوال از روایی سازه مناسبی برخوردار هستند. آلفای کرونباخ خرده مقیاس‌های سرمایه معنوی (ارزش-گرایی معنوی، خلوت با خدا، اهمیت معنویت و تاثیر‌گذاری معنوی) به ترتیب برابر با 9/0، 87/0، 84/0 و86/0 و آلفای کرونباخ مقیاس بهزیستی معنوی برابر با 89/0 به دست آمد. همچنین نتایج نشان داد که بین‌ سرمایه معنوی و بهزیستی معنوی سالمندان غیر‌ساکن در سرای سالمندان، و سالمندان ساکن در سرای سالمندان دولتی و خصوصی تفاوت معناداری وجود دارد (01/0p<). بحث و نتیجه-گیری: با توجه به نقش موثر و سازنده سرمایه معنوی در زندگی سالمندان، پژوهشگران می‌توانند پرسشنامه‌های ساخت و ارائه شده در این پژوهش را برای مقاصد پژوهشی و کاربردی در ایران مورد استفاده قرار دهند.

چکیده هدف پژوهش حاضر تجزیه و تحلیل سئوالات سه گروه آزمایشی علوم ریاضی، علوم تجربی و علوم انسانی بر اساس سطوح شناختی بلوم بود. در این مطالعه توصیفی- تحلیلی، گروه نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده است. داده‌های مورد نیاز از محل اطلاعات موجود در سازمان سنجش آموزش کشور گردآوری شده است. بدین ترتیب که پاسخنامه 100 نفر از داوطلبین از هر گروه آموزشی که در 1390 در کنکور سراسری شرکت داشتند و جزو 100 نفر برتر گروه‌های آزمایشی ریاضی، تجربی و علوم انسانی بودند به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده ها با استفاده از آزمون خی دو و ویلکاکسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که در بین رتبه‌های 1 تا 100 در هر سه گروه آزمایشی تفاوتی در پاسخ‌های صحیح مختلف شناختی بلوم در سه گروه آزمایشی دیده نشد. در این پژوهش از داده های موجود در سازمان سنجش آموزش کشور استفاده شده است.
واژگان کلیدی: کنکور، سطوح شناختی بلوم، علوم ریاضی، علوم تجربی، علوم انسانی

چکیده زمینه: تحقیقات نشان داده است که علاوه بر هوش، متغیرهای دیگری نیز مانند باورهای دانش‌آموزان در مورد ریاضی بر نحوهً عملکرد و پیشرفت تحصیلی آنان موثر است. بنابراین، بررسی خصوصیات روان‌سنجی ابزارهای پر کاربرد از جمله مقیاس باورهای تحصیلی ریاضی، حائز اهمیت است. هدف: هدف این پژوهش بررسی کارایی نسخه بومی شده‌ی مقیاس باورهای تحصیلی ریاضی (لدر و هلن، 2002) برای استفاده در فرهنگ جامعه آموزشی ایران می‌باشد که این پرسشنامه بخشی از پرسشنامه نگرش ریاضی فنما و شرمن (1976) است . روش: به این منظور، با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای تعداد 250 نفر از دانش‌آموزان سوم دبیرستان انتخاب و به سوالات مقیاس باورهای تحصیلی ریاضی پاسخ دادند. یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی به روش مولفه‌های اصلی وجود سه عامل را برای مقیاس باورهای تحصیلی ریاضی تایید کرد که عامل اول 17/20، عامل دوم 97/10 و عامل سوم 93/7 درصد از واریانس کل آزمون را تبیین نمود. برای محاسبه اعتبار همگرای مقیاس باورهای تحصیلی ریاضی از همبستگی بین آن و نمرات آزمون پایان ترم ریاضی دانش‌آموزان استفاده شد. نتایج نشان داد که ضریب همبستگی بین مقیاس و آزمون 72/0 است که در سطح 001/0>p معنی‌دار می‌باشد. پایایی مقیاس باورهای تحصیلی ریاضی با استفاده از ضریب آلفا 83/0 است که قابل قبول و رضایت بخش می‌باشد. نتیجه‌گیری: نتایج به دست آمده از بررسی شاخص‌های روان سنجی مقیاس باورهای تحصیلی ریاضی نشان دادند که مقیاس مذکور در سنجش باورهای تحصیلی ریاضی دانش‌آموزان دوره دبیرستان کارایی لازم را دارا می‌باشد و می‌توان از آن در پژوهش‌های حوزه آموزش ریاضی استفاده کرد.