فصلنامه اندازه گیری تربیتی

چکیده یکی از دغدغه‌های مهم پژوهشگران، پیشگیری از نارسایی‏های کیفی مبتنی بر ویژگی‌های علمی در پژوهش است. به نظر می‌رسد عوامل مهمی در کیفیت پژوهش مؤثر باشند که از طریق واکاوی آن‌ها می‏توان به الگویی دست یافت که کاربست آن می‏تواند به تعالی کیفیت پژوهش کمک نماید. بر این اساس، هدف غایی پژوهش حاضر، طراحی و اعتباریابی الگوی کیفیت پژوهش دانشگاهی در دانشگاه‏های علوم انسانی و اجتماعی بود. این پژوهش با استفاده از روش «ترکیبی اکتشافی متوالی» در دو بخش انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از روش نظریه داده‏بنیاد پس از مصاحبه نیمه ساختاریافته با تعداد 19 نفر از خبرگان، کدهای معنایی کیفیت پژوهش دانشگاهی استخراج و داده‌های کیفی در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند؛ درنتیجه تعداد 503 مفهوم و 29 مقوله فرعی شناسایی و در 8 مقوله اصلی ‏طبقه‏بندی شدند. مقوله تعالی کیفیت پژوهش به‌عنوان مقوله اصلی، ویژگی‏های فنی و جهانی‌شدن به‌عنوان شرایط زمینه‏ای، نظارت و ارزیابی به‌عنوان شرایط عمل-تعامل، نیروی انسانی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر، مدیریت و قوانین پژوهش به‌عنوان شرایط علی و درنهایت اثربخشی و کارایی، پذیرش نتایج پژوهش‏ها به‌عنوان پیامد شناسایی شدند. در بخش کمی، بر اساس مقوله‏های اصلی، مقوله‏های فرعی و مفاهیم، ابزار پرسشنامه محقق ساخته تدوین و بر روی افراد نمونه شامل: تعداد 95 نفر از اعضای هیئت‌علمی مؤسسات آموزش عالی حوزه علوم انسانی و اجتماعی که بر اساس روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شده بودند؛ اجرا شد. داده‏های پرسشنامه به کمک روش‌های آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. نتایج بررسی الگو در حالت کلی و همچنین الگوهای فرعی نشان داد که تمامی بارهای عاملی سؤالات و همچنین ارتباط بین مقوله‏های فرعی و اصلی در محدوده مجاز و استاندارد هستند و الگو در حالت کلی، دارای برازش است. یافته‌های این پژوهش تعریف نظام‌مندی از کیفیت پژوهش دانشگاهی در حوزه علوم انسانی و اجتماعی ارائه داد که می‏تواند به تعالی کیفیت پژوهش‏های دانشگاهی در این حوزه کمک نماید

چکیده پژوهش حاضر با هدف تعیین ویژگی‏های روان‏سنجی مقیاس پاسخ به طرد جنسی در زنان متأهل شهر اردبیل انجام شد. جامعه آماری این پژوهش را تمام زنان متأهل شهر اردبیل تشکیل دادند. از میان جامعه آماری به تعداد ۲۱۴ نفر به شیوه نمونه‏گیری در دسترس انتخاب و به‏صورت انفرادی به مقیاس طرد جنسی پاسخ دادند. برای تحلیل داده‏ها از ضریب همسانی درونی و تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. داده‏ها با کمک نرم‏افزارهای SPSS 25 و 8 LISREL مورد تجزیه‏وتحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از ضریب هسمانی درونی نشان داد که این مقیاس از پایایی مناسبی برخوردار است. اعتبار مقیاس بر اساس آلفای کرونباخ برای چهار عامل تفاهم 88/0، رنجش 83/0، نامطمئن 86/0 و وسوسه 83/0 به دست آمد. شاخص‏های برازش تحلیل عاملی تأییدی نیز روایی مناسب مقیاس را نشان داد (98/0=CFI، 96/0=RFI، 98/0=NNFI و 062/0=RMSEA). از نتایج این مطالعه می‏توان نتیجه گرفت که مقیاس RSRS ابزاری قابل‏اعتماد و روا برای سنجش پاسخ به طرد جنسی است.

چکیده جرأت‌ورزی از مؤلفه‌های اساسی در شخصیت افراد به شمار می‌رود و در میان دانشجویان دانشگاه افسری پلیس، به‌ ویژه به دلیل نقش بنیادین آن در تعاملات سازمانی و اجتماعی آینده آنان، از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش با هدف تدوین الگویی برای تقویت جرأت‌ورزی در دانشجویان دانشگاه افسری و تربیت پلیس امام حسن مجتبی (ع) انجام شد. مطالعه حاضر از نوع کیفی و در زمره پژوهش‌های کاربردی قرار می‌گیرد. مشارکت‌کنندگان شامل روان‌شناسان، نخبگان و مدیران حوزه تعلیم و تربیت در فراجا بودند که به‌صورت هدفمند انتخاب شده و تا رسیدن به اشباع نظری مورد مصاحبه قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمونی کینگ و هاروکز تحلیل شده و اعتبار آن با نظر خبرگان تأیید شد. نتایج حاکی از آن بود که جرأت‌ورزی در پنج حوزه شخصیتی‌ـ‌ روان‌شناختی، سازمانی، تربیتی، آموزشی و دینی‌ـ‌ مذهبی قابل توسعه است و در هر یک از این حوزه‌ها ویژگی‌هایی شناسایی شد که نقش مؤثری در ایفای مأموریت‌های دانشجویان دارد. از تحلیل مصاحبه‌ها، مجموعه‌ای از مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر به دست آمد که چارچوب نظری مناسبی را برای ارتقای جرأت‌ورزی در این قشر ارائه داد. یافته‌ها نشان داد که توجه به ابعاد مختلف شخصیتی، سازمانی، تربیتی، آموزشی و دینی می‌تواند به توسعه مؤلفه‌های جرأت‌مندی در دانشجویان دانشگاه افسری منجر شود.

چکیده هدف این پژوهش یافتن یک روش جدید برای کاهش زمان پردازش داده‌ها و محاسبه شاخص آسانی و شاخص تمیز سؤالات در آزمون‌های بزرگ است. برای این منظور از روش نمونه‎گیری تصادفی ساده در محاسبه شاخص آسانی و شاخص تمیز در روش تحلیل کلاسیک آزمون و تولید برنامه کامپیوتری برای اجرای نمونه آزمایشی با داده‌های بزرگ استفاده شده است. نتایج نشان داد که استفاده از این روش باعث کاهش زمان برآورد پارامترها می‌شود. برای مثال، سؤالی که با صرف 7393 دقیقه (بیش از 133 ساعت – 5 شبانه‌روز) مقدار شاخص P را برابر 50/0 به دست آورده بود، با 10 بار تکرار و صرف زمان متوسط 2/129 دقیقه، مقدار متوسط این شاخص را برابر 503/0 محاسبه کرد. درنتیجه ترکیب روش نمونه‌گیری تصادفی ساده با روش تحلیل کلاسیک آزمون، باعث کاهش چشمگیر زمان پردازش داده‌ها شده و لذا استفاده از این روش به سازمان‌های بزرگ مانند سازمان‌هایی که آزمون‌هایی را در سطح ملی برگزار می‌کنند قویاً توصیه می‌شود.

چکیده هدف پژوهش حاضر شناسایی شاخص‌های ارزشیابی طرح المپیاد ورزشی درون‌‌‌مدرسه‌ای بر اساس مدل سیپ بود. این پژوهش از نوع تحقیق‌های کیفی بود. جامعه آماری کلیه مدیران ستادی تربیت‌بدنی، مدیران، معاونان و معلمان تربیت‌بدنی مدارس استان مرکزی بودند. برای شناسایی شاخص‌های مدل سیپ در المپیاد ورزشی از مصاحبه عمیق استفاده گردید. ابتدا یک گروه کانونی (10 نفر) در نظر گرفته و سپس با 14 نفر مصاحبه عمیق شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از تئوری زمینه‌ای انجام شد. ممیزی تحقیق با استفاده از چهار عنصر اعتمادپذیری، انتقال‌پذیری، اتکاپذیری و تأیید پذیری صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان داد شاخص‌های مرحله زمینه شامل برنامه‌ریزی و اهداف، و تناسب آن‌ها با شرایط و شفافیت دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌ها؛ شاخص‌های مرحله درونداد شامل منابع انسانی، عوامل مخاطبان و منابع مالی و فیزیکی، شاخص‌های مرحله فرآیند شامل آمادگی مجریان، آمادگی مخاطبان، پشتیبانی و اجرا؛ و شاخص‌ها مرحله برونداد شامل نتایج مجریان، دستیابی به اهداف تربیت‌بدنی و نتایج مخاطبان بود. با توجه به اهمیت ورزش و تربیت‌بدنی در مدارس و اهمیت المپیاد ورزشی درون ‌مدرسه‌ای در راستای تحقق اهداف نظام آموزشی چون تربیت نسلی شاداب و بانشاط در کنار فراگیری علوم، اجرای هر چه بهتر این طرح در مدارس ضروری به نظر می‌رسد که البته جهت بهبود هر چه بیشتر این طرح نیاز به ارزیابی مداوم جهت شناسایی مشکلات و انحرافات و در ادامه اصلاح فرآیندها است. این پژوهش شاخص‌های موردنیاز را در اختیار مسئولان قرار می‌دهد تا بستری برای ارزیابی المپیاد ورزشی درون ‌مدرسه‌ای ایجاد نمایند و المپیاد را در ابعاد گوناگون ارتقاء دهند.

چکیده حجم نمونه در مطالعات کیفی مرتبط با اشباع نظری است. اشباع نظری به این معناست که پژوهشگر نمونه‌گیری و جمع‌آوری داده‌ها را تا زمانی ادامه دهد که با بینش و مفهومی جدیدی مواجه نشود؛ اما همواره تعداد مصاحبه‌ها و ادعای دستیابی به اشباع موضوعی مناقشه برانگیز بوده است و نمی‌توان هر ادعای رسیدن به اشباع نظری را درست قلمداد کرد. این موضوع ازآن‌جهت حائز اهمیت است که تعداد مصاحبه‌های بیشتر از نیاز هزینه و وقت را اتلاف می‌کند و مصاحبه‌های کمتر از نیاز روایی پژوهش را از بین می‌برد. برای رفع این مشکل روش‌های مختلفی مانند توصیه‌هایی بر مبنای تجربه و حساب‌هایی سرانگشتی وجود دارد، لیکن علاقه‌مندی به معیاری عینی‌تر و متکی به آمار نظر متخصصان را بیش از همه به خود جلب کرده است. در این متن دو رویکرد آماری برای تعیین حجم نمونه موردبررسی قرار می‌گیرد. یکی از این روش‌ها به شکل پسینی و دیگر روش به شکل پیشینی حجم نمونه را در مطالعات کیفی برآورد می‌کند. این دو روش بررسی و توضیح داده و شده و درنهایت با هم مقایسه خواهند شد.

چکیده هدف این پژوهش تحلیل شایستگی‌های مؤثر بر پذیرش و به‌کارگیری فناوری‌های آموزشی با رویکرد شناختی و انگیزشی در بین مدرسان و مربیان مراکز فنی و حرفه‌ای سراسر کشور می‌پردازد. برای دستیابی به این اهداف، از رویکرد ترکیبی استفاده شد. فرآیند جمع‌آوری داده‌ها شامل اجرای یک پرسشنامه برای نمونه‌ای متشکل از 190 تن مدرسان و مربیان مراکز فنی و حرفه‌ای سراسر کشور، و مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با 18 تن از خبرگان، متخصصین و افراد آگاه انجام شده است. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه توسط خبرگان تأیید شده است. همچنین، برای بررسی روایی سازه از روایی همگرا و واگرا و برای سنجش پایایی، از روش آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی استفاده شده است. برای تحلیل داده‌ها از روش‌های آمار توصیفی و استنباطی و تحلیل معادلات ساختاری از نرم‌افزار Smart PLS و نرم‌افزار SPSS استفاده شد. نتایج وضعیت موجود در 12 مؤلفه شایستگی‌های یکپارچه‌ی شناختی و انگیزشی مربیان و مدرسان معنادار است. نتایج رتبه‌بندی بیان می‌دارد مهارت‌های حرفه‌ای مربیان، توسعه خلاقیت و میل به نوآوری با استفاده از فناوری و انگیزه تغییر و روحیه کنجکاوی شایستگی اصلی می‌باشند. نتایج مدل معادلات ساختاری، نشان می‌دهد که تمامی مؤلفه شناسایی‌شده برای شایستگی یکپارچه‌ی شناختی و انگیزشی، به‌طور معناداری با این سازه‌ها مرتبط هستند. به‌عبارت‌دیگر، این مؤلفه‌ها به‌خوبی توانسته‌اند این سازه‌ها را تبیین کنند.