فصلنامه اندازه گیری تربیتی

ساخت و رواسازی پرسشنامه یادگیری ذهن آگاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حدیث فرودی 1
خدیجه ابوالمعالی الحسینی 2
محمد آزاد عبداله پور 3

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد، گروه روان‌شناسی تربیتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران

https://doi.org/10.22054/jem.2025.83576.3587
چکیده
یادگیری ذهن‌آگاه امروزه به دلیل تأثیرات قابل‌توجه و ارزشمندش بر یادگیری، در آموزش عالی مورداستفاده قرار گرفته است و رویکردی مؤثر برای افزایش آگاهی دانشجویان از یادگیری، تعامل آن‌ها با زمینه یادگیری و انعطاف‌پذیری دانشجویان نسبت به ایده‌های جدید در یادگیری است؛ اما هنوز ابزاری برای بررسی این مؤلفه تدوین نشده لذا تحقیق حاضر با هدف ساخت، عامل یابی و رواسازی پرسشنامه یادگیری ذهن آگاه در دانشجویان انجام شد. در این تحقیق 256 دانشجو از واحد الکترونیک دانشگاه آزاد تهران به‌صورت بر خط و در دسترس انتخاب شدند و به پرسشنامه پاسخ دادند. برای ساخت این پرسشنامه از روش ترکیبی اکتشافی با مدل تدوین ابزار استفاده شد. به‌این‌ترتیب که نخست در بخش کیفی تحلیل متن به شیوه قیاسی-استقرایی از کتاب‌ها ‌و مقالات مرتبط با یادگیری ذهن‌آگاه که از پایگاه‌های گوگل اسکالر و الزویر انتخاب شده بود صورت گرفت و عوامل مؤثر بر یادگیری ذهن‌آگاه از کتاب یادگیری ذهن آگاه (Langer, 2000) با تلفیق گویه‌های پرسشنامه ذهن آگاهی (Baer et al., 2008) و پرسشنامه دانش‌آموزان ذهن آگاه (Renshaw, 2017) استخراج و روی نمونه اولیه اجرا شد. سپس در بخش کمی، به‌منظور تحلیل داده‌ها نخست از تحلیل عاملی تأییدی بهره گرفته شد اما شاخص‌های برازش در گام اول مطلوب نبود که با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی به روش تلفیق گویه‌ها، بار دیگر تحلیل عاملی اجرا شد و شاخص‌های برازش، تناسب مدل با داده‌های گردآوری‌شده را تأیید کرد بر این اساس بار عاملی همه نشانگرها بزرگ‌تر از 32/0 بود که بیانگر توان هر یک از بسته‌های تلفیق‌شده گویه‌های پرسشنامه در سنجش عامل‌های پنج‌گانه آن است. ضریب آلفای کرونباخ کل پرسشنامه 94/0 بود که همبستگی مثبت و معنادار را بین عامل‌ها و نمره کل یادگیری ذهن آگاه نشان می‌دهد و حاکی از روایی همگرای قابل‌قبول آن است. همچنین پایایی کل آزمون به روش بازآزمایی معادل 79/0 برآورد شد. نتیجه این مطالعه روایی و پایایی مناسب پرسشنامه یادگیری ذهن‌آگاه در دانشجویان است که برای سنجش و پژوهش این مؤلفه قابل‌استفاده است.
در این تحقیق 256 دانشجو از واحد الکترونیک دانشگاه آزاد تهران به صورت بر خط و در دسترس انتخاب شدند و به پرسشنامه پاسخ دادند. برای ساخت این پرسشنامه از روش ترکیبی اکتشافی با مدل تدوین ابزار استفاده شد. به این ترتیب که نخست در بخش کیفی تحلیل متن به شیوه قیاسی-استقرایی از کتابها ‌و مقالات مرتبط با یادگیری ذهن‌آگاه که از پایگاههای گوگل اسکالر و الزویر انتخاب شده بود صورت گرفت و عوامل موثر بر یادگیری ذهن‌آگاه از کتاب یادگیری ذهن آگاه(E. J. Langer, 2000) با تلفیق گویه های پرسشنامه ذهن آگاهی(Baer et al., 2008)وپرسشنامه دانش آموزان ذهن آگاه(Renshaw, 2017) استخراج و روی نمونه اولیه اجرا شد. سپس در بخش کمی، به منظور تحلیل داده ها نخست از تحلیل عاملی تاییدی بهره گرفته شد اما شاخص‌های برازش در گام اول مطلوب نبود که با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی به روش تلفیق گویه ها، بار دیگر تحلیل عاملی اجرا شد و شاخص‌های برازش، تناسب مدل با داده های گردآوری شده را تایید کرد براین اساس بار عاملی همه نشانگرها بزرگتر از 32/0 بود که بیانگر توان هر یک از بسته های تلفیق شده گویه های پرسشنامه در سنجش عامل های پنج گانه آن است. ضریب آلفای کرونباخ کل پرسشنامه 94/0بود که همبستگی مثبت و معنادار را بین عامل ها و نمره کل یادگیری ذهن آگاه نشان می‌دهد و حاکی از روایی همگرای قابل قبول آن است. همچنین پایایی کل آزمون به روش بازآزمایی معادل 79/0 برآورد شد.
نتیجه این مطالعه روایی و پایایی مناسب پرسشنامه یادگیری ذهن‌آگاه در دانشجویان است که برای سنجش و پژوهش این مولفه قابل استفاده است.

کلیدواژه‌ها

یادگیری ذهن آگاه
عامل یابی
روا سازی
آموزش مجازی

عنوان مقاله English

Construction and Validation of the Mindful Learning Questionnaire

نویسندگان English

Hadis Foroodisefat 1
Khadijeh Abolmaali Alhosseini 2
Mohammad Azad Abdollahpour 3
1 PhD student of Educational Psychology, Department of Psychology, Roudehen Branch, Islamic Azad University, Roudehen, Iran
2 Professor, Department of Educational Psychology, N T.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Educational Psychology, Mahabad Branch, Islamic Azad University, Mahabad, Iran.
چکیده English

Mindful learning has recently been used in higher education due to its significant and valuable effects on learning, and it is an effective approach for increasing students' awareness of learning, their engagement with the learning context, and their flexibility toward new ideas in learning. However, no instrument has yet been developed to assess this component. Therefore, the present study was conducted with the aim of constructing, factor analyzing, and validating a Mindful Learning Questionnaire for university students. In this study, 256 students from the Electronics Unit of Islamic Azad University of Tehran were selected through online convenience sampling and responded to the questionnaire. To construct this questionnaire, an exploratory mixed method with an instrument development model was used. In the qualitative phase, text analysis was conducted in a deductive-inductive manner using books and articles related to mindful learning selected from Google Scholar and Elsevier. Factors affecting mindful learning were extracted from the book Mindful Learning (Langer, 2000) by combining items from the Mindfulness Questionnaire (Baer et al., 2008) and the Mindful Student Questionnaire (Renshaw, 2017), and were then implemented in a preliminary sample. In the quantitative phase, confirmatory factor analysis was first used for data analysis; however, the fit indices were not satisfactory at the first step. Using exploratory factor analysis with an item parceling method, factor analysis was conducted again, and the fit indices confirmed the fit of the model with the collected data. Accordingly, the factor loadings of all indicators were greater than 0.32, indicating the power of each of the integrated item parcels in measuring its five factors. Cronbach's alpha coefficient for the whole questionnaire was 0.94, showing a positive and significant correlation between the factors and the total score of mindful learning, indicating acceptable convergent validity. Also, the reliability of the whole test was estimated as 0.79 using the test-retest method. The result of this study is the appropriate validity and reliability of the Mindful Learning Questionnaire for use with students, which can be used to measure and research this component.
Mindful Learning Questionnaire among university students
combined exploratory method with a tool compilation model was used.In the qualitative part, text analysis was done in a deductive-inductive way from books and articles related to mindful learning that were selected from Google Scholar and Elsevier databasesFactors affecting mindful learning were extracted from the book Mindful Learning(E. J. Langer, 2000) by combining items from the Mindfulness Questionnaire(Baer et al., 2008) and the Mindful Student Questionnaire(Renshaw, 2017) and were implemented on the prototype and implemented with a sample. In the quantitative part, the statistical population consisted of 256 students from the electronics unit of Tehran Azad University in 2023-2024, who were selected online and available and completed the questionnaire.
fit of the model with the collected data. confirmed Therefore, the factor load of all indicators was greater than 0.32, which indicates the power of each of the integrated packages of questionnaire items in measuring its five factors. Cronbach's alpha coefficient of the whole questionnaire was 0.94, which shows a positive and significant correlation between the factors and the total score of conscious mindful learning and indicates its acceptable convergent validity. Also, the reliability of the whole test was estimated as 0.79 by retest method.
The result of this study is the appropriate validity and reliability of the Mindful Learning Questionnaire in students, which can be used to measure and research this component.

کلیدواژه‌ها English

Mindful learning
Factoring
Validity
Online education
بیرامی، منصور، موحدی، یزدان، رضایی، سید ولی، و اسماعیلی، سودابه. (1394). تأثیر درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی در کاهش نگرانی آسیب‌شناختی و علائم اضطرابی دانش‌آموزان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر. نشریه پژوهش توان‌بخشی در پرستاری، 2(1)، 79–90. http://ijrn.ir/article-1-167-en.html
حسینی، محمدصادق، سهرابی، نادره، بقولى، حسین، و برزگر، مجید. (1400). تهیه و تدوین الگوی یادگیری خلاق در ساختار برنامه درسی آموزش دوره متوسطه. فصلنامه علمی روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 12(44)، 133-148. https://doi.org/10.30495/jpmm.2021.24636.3057 
Baer, R. A., Smith, G. T., Lykins, E., Button, D., Krietemeyer, J., Sauer, S., Walsh, E., Duggan, D., & Williams, J. M. (2008). Construct validity of the five facet mindfulness questionnaire in meditating and nonmeditating samples. Assessment, 15(3), 329–342. https://doi.org/10.1177/1073191107313003
Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of personality and social psychology, 84(4), 822–848. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822
Brown, K. W., Ryan, R. M., Loverich, T. M., Biegel, G. M., & West, A. M. (2011). Out of the armchair and into the streets: Measuring mindfulness advances knowledge and improves interventions: Reply to Grossman (2011). Psychological Assessment, 23(4), 1041–1046. https://doi.org/10.1037/a0025781
Brown, S. C. (2004). Learning Across the Campus: How College Facilitates the Development of Wisdom. Journal of College Student Development, 45(2), 134–148. https://doi.org/10.1353/csd.2004.0020
Buchholz L. (2015). Exploring the Promise of Mindfulness as Medicine. JAMA, 314(13), 1327–1329. https://doi.org/10.1001/jama.2015.7023
Carson, S. H., & Langer, E. J. (2006). Mindfulness and self-acceptance. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 24(1), 29–43. https://doi.org/10.1007/s10942-006-0022-5
Corti, L., & Gelati, C. (2020). Mindfulness and Coaching to Improve Learning Abilities in University Students: A Pilot Study. International journal of environmental research and public health, 17(6), 1935. https://doi.org/10.3390/ijerph17061935
Davenport, C., & Pagnini, F. (2016). Mindful learning: A case study of Langerian mindfulness in schools. Frontiers in Psychology, 7, Article 1372. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.01372
Di Giuseppe, M., Ciacchini, R., Piarulli, A., Nepa, G., & Conversano, C. (2019). Mindfulness dispositions and defense style as positive responses to psychological distress in oncology professionals. European Journal of Oncology Nursing, 40, 104-110. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.ejon.2019.04.003.
Evans, A., Griffith, G. M., Crane, R. S., & Sansom, S. A. (2021). Using the Mindfulness-Based Interventions: Teaching Assessment Criteria (MBI:TAC) in Supervision. Global advances in health and medicine, 10, 2164956121989949. https://doi.org/10.1177/2164956121989949
Feuerborn, L. L., & Gueldner, B. (2019). Mindfulness and social-emotional competencies: Proposing connections through a review of the research. Mindfulness, 10(9), 1707–1720. https://doi.org/10.1007/s12671-019-01101-1
Greco, L. A., Baer, R. A., & Smith, G. T. (2011). Assessing mindfulness in children and adolescents: development and validation of the Child and Adolescent Mindfulness Measure (CAMM). Psychological assessment, 23(3), 606–614. https://doi.org/10.1037/a0022819
Hassed, C. (2016). Mindful learning: Why attention matters in education. International Journal of School & Educational Psychology, 4(1), 52–60. https://doi.org/10.1080/21683603.2016.1130564
Hasyim, F., Prastowo, T., & Jatmiko, B. (2024). Critical thinking-independent learning: a model of learning to improve students' critical thinking skills. European Journal of Educational Research, 13(2), 747-762. https://doi.org/10.12973/eu-jer.13.2.747
Hayes, S. C., Villatte, M., Levin, M., & Hildebrandt, M. (2011). Open, aware, and active: contextual approaches as an emerging trend in the behavioral and cognitive therapies. Annual review of clinical psychology, 7, 141–168. https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-032210-104449
Jennings, P. A., & Greenberg, M. T. (2009). The prosocial classroom: Teacher social and emotional competence in relation to student and classroom outcomes. Review of Educational Research, 79(1), 491–525. https://doi.org/10.3102/0034654308325693
Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144–156. https://doi.org/10.1093/clipsy.bpg016
Kabat-Zinn, J. (2013). Full catastrophe living, revised edition: how to cope with stress, pain and illness using mindfulness meditation. Hachette uK.
Kabat-Zinn, J. (2005). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness (15th anniversary ed.). Delta Trade Paperback/Bantam Dell.
Karmini, W, N., Purwasidemen, B, I., Gotama, A, W, N, N., Yudabakti, I., & Winarti, S, N, N. (2025). Building Learning Awareness: Mindful Learning Strategies in the Independent Curriculum in Balinese Culture-Based Schools. International Journal of Language and Ubiquitous Learning, 3(1), 33–43. https://doi.org/10.70177/ijlul.v3i1.2062
Khanjani, S., Foroughi, A. A., Bazani, M., Rafiee, S., Tamannaeifar, S., & Habibi, M. (2022). Psychometric properties of Persian version of five facets of mindfulness questionnaire. Journal of research in medical sciences: the official journal of Isfahan University of Medical Sciences, 27, 29. https://doi.org/10.4103/jrms.JRMS_10_20] In Persian [
Kishton, J. M., & Widaman, K. F. (1994). Unidimensional versus domain representative parceling of questionnaire items: An empirical example. Educational and Psychological Measurement, 54(3), 757–765. https://doi.org/10.1177/0013164494054003022
Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilfordpublications.https://www.researchgate.net/publication/379694768_Methodology_in_the_Social_Sciences
Klussman, K., Curtin, N., Langer, J., & Nichols, A. L. (2020). Examining the effect of mindfulness on well-being: Self-connection as a mediator. Journal of Pacific Rim Psychology, 14, Article e5. https://doi.org/10.1017/prp.2019.29
Kolb, A. Y., & Kolb, D. A. (2009). Experiential learning theory: A dynamic, holistic approach to management learning, education and development. The SAGE Handbook of Management Learning, Education and Development, 7(2), 42–68. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-1428-6_227
Kusmaryono, I. (2023). How are Critical Thinking Skills Related to Students’ Self-Regulation and Independent Learning Pegem J Educ Instr, 13(4), 85–92. https://doi.org/10.47750/pegegog.13.04.10
Kuyken, W., Hayes, R., Barrett, B., Byng, R., Dalgleish, T., Kessler, D., Lewis, G., Watkins, E., Brejcha, C., Cardy, J., Causley, A., Cowderoy, S., Evans, A., Gradinger, F., Kaur, S., Lanham, P., Morant, N., Richards, J., Shah, P., Sutton, H., … Byford, S. (2015). Effectiveness and cost-effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy compared with maintenance antidepressant treatment in the prevention of depressive relapse or recurrence (PREVENT): a randomised controlled trial. Lancet (London, England), 386(9988), 63–73. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(14)62222-4
Langer, E. J. (1989). Minding matters: The consequences of mindlessness–mindfulness. In Advances in experimental social psychology, Vol. 22, pp. 137–173. Elsevier. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60307-X
Langer, E. J. (1992). Matters of mind: Mindfulness/mindlessness in perspective. Consciousness and Cognition, 1(3), 289–305. https://doi.org/10.1016/1053-8100(92)90066-J
Langer, E. J. (1993). A mindful education. Educational Psychologist, 28(1), 43–50. https://doi.org/10.1207/s15326985ep2801_4
Langer, E. J. (2000). Mindful learning. Current Directions in Psychological Science, 9(6), 220–223. https://doi.org/10.1111/1467-8721.00099
Langer, E. J. (2016). The power of mindful learning. Hachette UK.
Langer, E. J., & Moldoveanu, M. (2000). Mindfulness research and the future. Journal of Social Issues, 56(1), 129–139. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00155
Langer, E. J., & Moldoveanu, M. (2000b). The construct of mindfulness. Journal of Social Issues, 56(1), 1–9. 
https://doi.org/10.1111/0022-4537.00148
Langer, E. J., & Ngnoumen, C. T. (2017). Mindfulness. In Positive psychology, 95–111. Routledge.
Langer, E., Pirson, M., & Delizonna, L. (2010). The mindlessness of social comparisons. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 4(2), 68–74. https://doi.org/10.1037/a0017318
Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
Lin, Y.-T. (2020). The interrelationship among psychological capital, mindful learning, and English learning engagement of university students in Taiwan. Sage Open, 10(1), 2158244020901603. https://doi.org/10.1177/2158244020901603
Liquin, E. G., & Lombrozo, T. (2020). Explanation-seeking curiosity in childhood. Current Opinion in Behavioral Sciences, 35, 14–20. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2020.05.012
Ludwig, D. S., & Kabat-Zinn, J. (2008). Mindfulness in medicine. JAMA, 300(11), 1350–1352. https://doi.org/10.1001/jama.300.11.1350
Meade, A. W., & Kroustalis, C. M. (2005). Problems of item parceling with CFA tests of measurement invariance. 20th Annual Conference of the Society for Industrial and Organizational Psychology, Los Angeles, CA, 1–14. https://www.researchgate.net/publication/228431869
Pagnini, F., & Philips, D. (2015). Being mindful about mindfulness. The lancet. Psychiatry, 2(4), 288–289. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(15)00041-3
Pirson, Michael and Langer, Ellen J. and Bodner, Todd E. and Zilcha, Sigal, The Development and Validation of the Langer Mindfulness Scale - Enabling a Socio-Cognitive Perspective of Mindfulness in Organizational Contexts (October 8, 2012). Fordham University Schools of Business Research Paper, Available at SSRN. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2158921
Renshaw, T. L. (2017). Preliminary development and validation of the Mindful Student Questionnaire. Assessment for Effective Intervention, 42(3), 168–175. https://doi.org/10.1177/1534508416678971
Roeser, R. W., Skinner, E., Beers, J., & Jennings, P. A. (2012). Mindfulness training and teachers' professional development: An emerging area of research and practice. Child Development Perspectives, 6(2), 167–173. https://doi.org/10.1111/j.1750-8606.2012.00238.x
Sonia Piscayanti, K. (2018). The power of mindful learning in professional development course. SHS Web Conf., 42. https://doi.org/10.1051/shsconf/20184200100
Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics, Vol. 6. pearson Boston, MA.
Thomas, I. (2009). Critical thinking, transformative learning, sustainable education, and problem-based learning in universities. Journal of Transformative Education, 7(3), 245–264. https://doi.org/10.1177/1541344610385753
Veil, S. R. (2011). Mindful learning in crisis management. The Journal of Business Communication (1973), 48(2), 116–147. https://doi.org/10.1177/0021943610382294
Waltz, C. F., Bausell, R. B. (1981). Nursing Research: Design, Statistics, and Computer Analysis. United States: F.A. Davis Company.
Wang, M., & Kang, M. (2006). Cybergogy for engaged learning: A framework for creating learner engagement through information and communication technology. Engaged Learning with Emerging Technologies, 225–253. https://doi.org/ 10.1007/1-4020-3669-8_11
Wilson, J. M., Weiss, A., & Shook, N. J. (2020). Mindfulness, self-compassion, and savoring: Factors that explain the relation between perceived social support and well-being. Personality and Individual Differences,152, Article109568. https://doi.org/10.1016/j.paid.2019.109568
Yeganeh, B., & Kolb, D. (2009). Mindfulness and experiential learning. Handbook for Strategic HR: Best Practices in Organizational Development from the OD Network, 152–161. https://www.researchgate.net/publication/284805022
Yeh, Y.-c., Chen, S.-Y., Rega, E. M., & Lin, C.-S. (2019). Mindful learning experience facilitates mastery experience through heightened flow and self-efficacy in game-based creativity learning. Frontiers in Psychology, 10, Article 1593. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01593
Бордунос, А. К., Милетич, М. П., & Волкова, Н. В. (2024). Осознанное обучение: принципы и возможности применения в высшем образовании. Психологическая Наука и Образование, 29(4), 16–30.  https://doi.org/10.17759/pse.2024290402
 
فصلنامه اندازه گیری تربیتی
دوره 17، شماره 63
بهار 1405
صفحه 189-218

صفحه اصلی

اعضای هیات تحریریه

ارسال مقاله

تماس با ما