بررسی ویژگی‏های روان‌سنجی مقیاس تفکر دوقطبی

باقری, معصومه; اسفندیاری, سعیده; انجم شعاع, محمد رئوف; افلاک سیر, عبدالعزیز

doi:10.22054/jem.2025.81095.3556

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ کارشناسی ارشد رشته روان‌شناسی بالینی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

² کارشناسی ارشد رشته روان‌شناسی عمومی، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران

³ دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

⁴ دانشیار گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز. شیراز. ایران.

https://doi.org/10.22054/jem.2025.81095.3556

چکیده

مقیاس تفکر دوقطبی جهت ارزیابی وجود سبک‌شناختی نامنعطف سیاه یا سفید مورداستفاده قرار می‏گیرد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی ویژگی‏های روان‌سنجی مقیاس تفکر دوقطبی در دانشجویان بوده است. بدین منظور، نمونه‏ای متشکل از ۴۱۷ نفر (۲۵۲ زن و ۱۶۵ مرد) از دانشجویان دانشگاه شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰3-۱۴۰2 به روش نمونه‏گیری خوشه‏ای تصادفی انتخاب شدند و به نسخه فارسی مقیاس تفکر دوقطبی (اوشیو، 2009)، تحمل ابهام (مک‏لین، ۱۹۹۳‏) و پرسشنامه کمال‏گرایی مثبت و منفی (تری‏شورت، ۱۹۹۵) پاسخ دادند. جهت بررسی روایی مقیاس از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی و روایی ملاکی و برای تعیین پایایی پرسشنامه از روش همسانی درونی (آلفای کرونباخ) استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که مقیاس تفکر دوقطبی از سه عامل ترجیح تفکر دوقطبی،‏ باورهای دوقطبی و تفکر سود و زیان تشکیل شده است. نتایج تحلیل عامل تأییدی نیز برازش مدل سه عاملی را تأیید نمود. به‌علاوه، روایی ملاکی مقیاس تفکر دوقطبی با مقیاس‏های تحمل ابهام و کمال‏گرایی نیز مطلوب بود. همچنین، مقادیر ضرایب آلفای کرونباخ در دامنه بین ۷۰/۰‏ تا ۸۵/۰ ‏به دست آمد و نشان داد که مقیاس از پایایی مطلوبی برخوردار است. به‌طورکلی یافته‏ها حاکی از مناسب بودن ویژگی‏های روان‌سنجی پرسشنامة تفکر دوقطبی بود و می‏توان از این ابزار برای کاربردهای تحقیقاتی و بالینی استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Psychometric Properties of the Dichotomous Thinking Scale (DTS)

نویسندگان [English]

Masume Bagheri ¹
Saeedeh Esfandiari ²
Mohammad Raof Anjomshoaa ³
Abdolaziz Aflakseir ⁴

¹ M.A. in Clinical Psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran

² M.A. in General Psychology, Kharazmi University of Tehran, Tehran, Iran

³ Ph.D. in Educational Psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran

⁴ Associate Professor, Department of Clinical Psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran

چکیده [English]

The Dichotomous Thinking Scale (DTS) can be used to assess the presence of a rigid, “black and white” cognitive thinking style. This study aimed to examine the psychometric properties of dichotomous thinking scale in students. For this purpose, a sample consisting of 417 students (252 female and 165 male) of Shiraz University in the academic year 2023-2024 was selected by random cluster sampling and responded to the Persian version of Dichotomous Thinking (Oshio, 2009), Ambiguity Tolerance (Mc Lain, 1993) and Positive/Negative Perfectionism (Terry-short, 1995) Scales. Finally, based on data collected, exploratory and confirmatory factor analysis and criterion validity were employed to determine the construct validity and the reliability of the questionnaire was assessed via internal consistency. The results of exploratory factor analysis showed that the dichotomous thinking scale consists of three factors: preference for dichotomy, dichotomous belief and profit-and-loss thinking. The confirmatory factor analysis related to three-factor model represented an acceptable fit. Moreover, the criterion validity of the dichotomous thinking scale with Ambiguity Tolerance and perfectionism scales were adequate. Also, Internal consistency (Cronbach’s alpha) was calculated 0/70 – 0/85 and indicated appropriate reliability of the DTS. In conclusion, the Persian version of the Dichotomous Thinking Scale possesses acceptable psychometric properties and is a reliable, valid, and concise measure for psychological research and clinical Trails.

کلیدواژه‌ها [English]

Ambiguity Tolerance
Dichotomous Thinking
Factor Analysis
Perfectionism

مراجع

اکبری، مهدی، حمیدپور، حسن، و اندوز، زهرا. (1389). بررسی عوامل پیش‏بینی‏کننده نگرانی پاتولوژیک در دانشجویان. مقاله ارائه شده در پنجمین سمینار سراسری بهداشت روانی دانشجویان، دانشگاه علوم پزشکی تهران. https://qccpc.atu.ac.ir/article_8922.html

بابایی، علی، مکتبی، غلامحسین، بهروزی، ناصر و آتش‏افروز، عسکر. (۱۳۹۵). تأثیر آموزش هوش موفق بر تفکر انتقادی و تحمل ابهام دانشجویان. اصول بهداشت روان، 18 (ویژه‌نامه)، ۳۸۷-۳۸۰. https://doi.org/10.22038/jfmh.2016.7780

باقری، معصومه، عربی، الهام، افتخاری، مریم، و افلاک‏‏سیر، عبدالعزیز. (1401). ویژگی‏های روان‌سنجی مقیاس تفکر دوقطبی اختلالات خوردن. مجله علوم پزشکی صدرا، 10(4)، 342-331. https://doi.org/10.30476/smsj.2023.96113.1357

بشارت، محمدعلی. (1382). قابلیت پایایی و روایی مقیاس کمال‏گرایی مثبت و منفی. مجله علوم روان‌شناختی، 8، 359-346. https://doi.org/10.2466/pr0.97.1.33-42

بشارت، محمدعلی، فراهانی، حجت‏الله، و فارسیجانی، نیلوفر. (1399). بررسی ویژگی‏های روان‌سنجی مقیاس کمال‏گرایی معنوی/ مذهبی- 20 (عنوان کوتاه: مقیاس کمال‏گرایی معنوی/ مذهبی- 20). مجله اندازه‏گیری تربیتی، 11(42)، 37-65. https://doi.org/10.22054/jem.2021.51323.2027

محمود‏پور، عبدالباسط، شریعتمدار، آسیه، برجعلی، احمد، شفیع‏آبادی، عبدالله. (1400). ویژگی‏های روان‌سنجی مقیاس تحمل پریشانی در سالمندان. مجله اندازه‏گیری تربیتی، 12(46)، 49-64. https://doi.org/10.22054/jem.2022.65915.3341

Akbari, M., Hamidpour, H., & Andoz, Z. (2010). Examining predictive factors of pathological anxiety in students. The fifth nationwide seminar on students' mental health. Tehran University of Medical Sciences. https://qccpc.atu.ac.ir/article_8922.html [in Persian]

Aliyev, K., Sawada, N., Oshio, A., & Cankorur, V. S. (2023). Dichotomous Thinking and Anger Regulation: A Cross-Cultural Comparative Study between Japan and Turkey. Psychology, 14, 582-594. https://doi.org/10.4236/psych.2023.144030

Antoniou, E. E., Bongers, P., & Jansen, A. (2017). The mediating role of dichotomous thinking and emotional eating in the relationship between depression and BMI. Eating Behaviors, 26, 55-60. https://doi.org/10.1016/j.eatbeh.2017.01.007

Antunes-Alves, S., Thompson, K., Kramer, U., & Drapeau, M. (2016). The relationship between cognitive errors, coping strategies, and clients' experiences in session: An exploratory study. Counseling and Psychotherapy Research, 14(2), 93-101.‏ https://doi.org/10.1080/14733145.2013.770894

Babaei, A., Maktabi, G., Naser Behrozi, N., & Askar Atashafroz, A. (2016). The impact of successful intelligence on students' critical thinking and tolerance of ambiguity. Journal of Fundamentals of Mental Health, 18, 379-386. https://doi.org/10.22038/JFMH.2016.7780 [in Persian]

Bagheri, M., Arabi, E., Eftekhari, M., & Aflakseir, A. (2022). Psychometric Properties of the Dichotomous Thinking in Eating Disorders Scale (DTEDS). Sadra Medical Sciences Journal, 10(4), 331-342. https://doi.org/10.30476/smsj.2023.96113.1357 [in Persian]

Baker, E. A. (2016). The Mediating Role of Dichotomous Thinking in the Formation of Stigmatizing Attitudes towards Substance Users. Unpublished master's Thesis, Indiana University.

Beck, A. T., Freeman, A., & Davis, D. D. (Eds.). (2015). Cognitive therapy of personality disorders. New York, NY: Guilford.

Besharat, M. A. (2005). Evaluating Psychometric Properties of Farsi version of the Positive and Negative Perfectionism Scale. Psychological Reports, 97, 33–42. https://doi.org/10.2466/pr0.97.1.33-42 [in Persian]

Besharat, M. A., Farahani, H., & Farsijani , N. (2021). Psychometric evaluation of the Spiritual/ Religious Perfectionism Scale. Quarterly of Educational Measurement, 11(42), 37-65. https://doi.org/10.22054/jem.2021.51323.2027 [in Persian]

Bonfa-Araujo, B., Oshio, A., & Hauck-Filho, N. (2022). Seeing Things in Black-and-White: A Scoping Review on Dichotomous Thinking Style. Japanese Psychological Research, 64(4), 461-472. https://doi.org/10.1111/jpr.12328

Byrne, S. M., Allen, K. L., Dove, E. R., Watt, F. J., & Nathan, P. R. (2008). The reliability and validity of the Dichotomous Thinking in the Eating Disorders Scale. Eating Behaviors, 9, 154-162. https://doi.org/10.1016/j.eatbeh.2007.07.002

Ciarrochi, J., Said, T., & Deane, F. P. (2005). When simplifying life is not so bad: The link between rigidity, stressful life events, and mental health in an undergraduate population. British Journal of Guidance & Counselling, 33(2), 185-197. https://doi.org/10.1080/03069880500132540

Cloninger, C. R., & Svrakic, D. M. (2016). Personality disorders. In The medical basis of psychiatry. Springer, New York, NY.

Dugas, M. J., Gosselin, P., & Ladouceur, R. (2001). Intolerance of uncertainty and worry: Investigating specificity in a nonclinical sample. Cognitive Therapy and Research, 25, 551-558. https://doi.org/10.1023/A:1005553414688

Egan, S. J., Piek, J. P., Dyck, M. J., & Rees, C. S. (2007). The role of dichotomous thinking and rigidity in perfectionism. Behaviour Research and Therapy, 45(8), 1813−1822. https://doi.org/10.1016/j.brat.2007.02.002

Grenier, S., Barrette, A. M., & Ladouceur, R. (2005). Intolerance of uncertainty and intolerance of ambiguity: Similarities and differences. Personality and Individual Differences, 39, 593-600. http://dx.doi.org/10.1016/j.paid.2005.02.014

He, X. (2016). When perfectionism leads to imperfect consumer choices: The role of dichotomous thinking. Journal of Consumer Psychology, 26(1), 98–104. https://doi.org/10.1016/j.jcps.2015.04.002

Jonason, P. K., Oshio, A., Shimotsukasa, T., Mieda, T., Csatho, A., & Sitnikova, M. (2018). Seeing the world in black or white: The Dark Triad traits and dichotomous thinking. Personality and Individual Differences, 120, 102–106. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.08.030

Jones, D. N., & Neria, A. L. (2015). The Dark Triad and dispositional aggression. Personality and Individual Differences, 86, 360–364. https://doi.org/10.1002/per.1893

Kawabata, T., Abe, N., & Wakai, T. (2021). The Effects of Dichotomous Thinking on Depression in Japanese College Students. Journal of Educational and Developmental Psychology, 11(1). https://doi.org/10.5539/jedp.v11n1p28

Kramer, H. J., Goldfarb, D., Tashjian, S. M., & Lagattuta, K. H. (2021). Dichotomous thinking about social groups: Learning about one group can activate opposite beliefs about another group. Cognitive Psychology, 129, 101408. https://doi.org/10.1016/j.cogpsych.2021.101408

Leahy, R. L. (2017). Cognitive therapy techniques: A practitioner’s guide. (2nd edn), Guilford Press, New York, USA.

Mahmoudpour, A., Shariatmadar, A., Borjali, A., & Shafiabadi, A. (2022). Psychometric Properties of the Distress Tolerance Scale (DTS) in the Elderly. Educational Measurement, 12(46), 49-64. https://doi.org/10.22054/jem.2022.65915.3341 [in Persian]

Maieda, T., Taku, K., & Oshio, A. (2021). Dichotomous Thinking and Cognitive.
Personality and Individual Differences, 169. https://doi.org/10.1016/j.paid.2020.110008

Mieda, T., Yoshino, S., & Oshio, A. (2023). Association Between Individual Differences in Dichotomous Thinking and Current and Childhood High-Crime Environments. Evolutionary Psychology, 21(4). https://doi.org/10.1177/14747049231218726

Namatame, H., Ueda, H., & Sawamiya, Y. (2015). Development of emotional intelligence through stress experiences: The role of dichotomous thinking. Journal of Health Science, 5(2), 42–46. https://doi.org/10.5923/j.health.20150502.03

Neuringer, C. (1961). Dichotomous evaluations in suicidal individuals. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 25, 445-449. https://doi.org/10.1037/h0046460

Nguyen, N. D. (2021). Relationships between Dichotomous Thinking and Other Cognitive Distortions. The Confluence, 1(1), 1-22. https://doi.org/10.62608/2150-2633.1006

Ortega-Martín, J. L., Portnova, T., Zurita-Ortega. F., & Ubago-Jimenez, J. L. (2021). Correlation between the Need for Cognitive Closure and Narrative Creativity in Secondary Education. Int. J. Environ. Res. Public Health, 18(8), 4333. https://doi.org/10.3390/ijerph18084333

Oshio, A. (2009). Development and validation of the dichotomous thinking inventory. Social Behavior and Personality, 37, 729-742. https://doi.org/10.2224/sbp.2009.37.6.729

Oshio, A. (2012a). An all-or-nothing thinking turns into darkness: Relations between dichotomous thinking and personality disorders. Japanese Psychological Research, 54(4), 424-429. https://doi.org/10.1111/j.1468-5884.2012.00515.x

Oshio, A., & Meshkova, T. (2012). Eating disorders, body image, and dichotomous thinking among Japanese and Russian college women. Health, 4 (7), 392–399. https://doi.org/10.4236/health.2012.47062

Oshio, A., & Mieda, T. (2021). Dichotomous Thinking and Personality Traits: From the Viewpoints of the Big Five and HEXACO. Japanese Psychological Research, 63(3), 219–226. https://doi.org/10.1111/jpr.12299

Oshio, A., Mieda, T., & Taku, K. (2016). Younger people, and stronger effects of all-or-nothing thoughts on aggression: Moderating effects of age on the relationships between dichotomous thinking and aggression. Cogent Psychology, 3, 1244874. https://doi.org/10.1080/23311908.2016.1244874

Rosen, N. O., Ivanova, E., & Knäuper, B. (2014). Differentiating intolerance of uncertainty from three related but distinct constructs. Anxiety, Stress & Coping, 27(1), 55-73. https://doi.org/10.1080/10615806.2013.815743

Shafran, R., Cooper, Z., & Fairburn, C. G. (2002). Clinical perfectionism: A cognitive-behavioural analysis. Behaviour Research and Therapy, 40, 773-791. https://doi.org/10.1016/s0005-7967(01)00059-6

Suzuki, N., & Hirai, M. (2023). Autistic traits associated with dichotomic thinking mediated by intolerance of uncertainy. Scientific Reports, 13, 14049. https://doi.org/10.1038/s41598-023-41164-8

Terry-short, L. A., Owens, R. G., Slade, P. D., & Dewey, M. E. (1995). Positive and Negative Perfectionism. Personality and Individual Differences, 18, 663- 668. https://doi.org/10.1016/0191-8869(94)00192-U

Wong, A. L. (2021). Dichotomous Thinking Pattern and its Assessment. Psychology and Psychotherapy Research Study journal, 5(2), 1-2. https://doi.org/10.31031/PPRS.2021.05.000609

فصلنامه اندازه گیری تربیتی

بررسی ویژگی‏های روان‌سنجی مقیاس تفکر دوقطبی

مراجع

مراجع

دوره 17، شماره 63
فروردین 1405
صفحه 119-142

بررسی ویژگی‏های روان‌سنجی مقیاس تفکر دوقطبی

مراجع

مراجع

دوره 17، شماره 63فروردین 1405صفحه 119-142

دوره 17، شماره 63
فروردین 1405
صفحه 119-142