بررسی ویژگی‏های روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس آگاهی چندبعدی

زارع, حسین; فولادی, فاطمه

doi:10.22054/jem.2025.84078.3591

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

² نویسنده مسئول، گروه روان‏شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

https://doi.org/10.22054/jem.2025.84078.3591

چکیده

استفاده مناسب از لحظه حال و آگاهی از افکار و احساسات نقش بسیار مهمی در سلامت روان دارد؛ از این-رو پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی‏های روان‌سنجی مقیاس آگاهی چندبعدی (MAS) در جامعه ایرانی انجام شد. روش پژوهش توصیفی از نوع مطالعات روان‌سنجی بود. جامعه آماری شامل تمامی شهروندان شهر تهران بود که تعداد 200 نفر با روش نمونه‏گیری در دسترس به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. به‌منظور جمع‏آوری داده‏ها نسخه فارسی مقیاس آگاهی چندبعدی، پس از طی مراحل ترجمه و باز ترجمه به همراه پرسشنامه تجربه‏ها (EQ) به‌صورت مجازی در اختیار شرکت‏کنندگان قرار گرفت. تجزیه‌وتحلیل داده‏ها با روش تحلیل عاملی تائیدی، همبستگی پیرسون و آلفای کرونباخ در نرم‏افزارهای SPSS 24 و AMOS انجام شد. نتایج تحلیل عاملی تأییدی با توجه به شاخص‏های استاندارد، نشان داد مقیاس سه عاملی آگاهی چندبعدی از برازش مطلوبی برخوردار است. روایی همگرا مقیاس آگاهی چندبعدی با پرسشنامه تجربه‏ها معنادار بود (43/0r=). همچنین شاخص میانگین واریانس استخراج‌شده برای هر عامل فراآگاهی، آگاهی غیرمتمرکز و آگاهی محیطی به ترتیب 50/0، 54/0 و 51/0 بود. پایایی کل مقیاس با استناد به ضریب آلفای کرونباخ نیز 71/0 به دست آمد؛ بنابراین می‌توان گفت که این مقیاس در جامعه ایرانی برازش، اعتبار و روایی نسبتاً مطلوبی دارد و می‏تواند برای سنجش میزان آگاهی افراد با توجه به تفاوت‏های فردی آن‏ها در زمینه‏های پژوهشی و درمانی مورداستفاده قرار بگیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Psychometric Properties of the Persian Version of the Multidimensional Awareness Scale

نویسندگان [English]

Hossein Zare ¹
Fatemeh Fooladi ²

¹ Department of Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran

² Department of Educational Psychology, Alzahra University, Tehran, Iran

چکیده [English]

This study aimed to validate the psychometric properties of the Multidimensional Awareness Scale (MAS) in an Iranian population. Given the significant role of present-moment awareness and meta-awareness of thoughts and emotions in mental health, establishing reliable measurement tools is essential for research and clinical applications. The research utilized a descriptive psychometric design and sampled 200 residents of Tehran using a convenience sampling method. Data collection involved administering the Persian version of the MAS-which was translated and back-translated-alongside the Experience Questionnaire (EQ) in a digital format. Data analysis was conducted using confirmatory factor analysis (CFA), Pearson’s correlation, and Cronbach’s alpha, utilizing SPSS 24 and AMOS software. Results from the CFA indicated that the three-factor structure of the MAS-comprising meta-awareness, decentered awareness, and external awareness-exhibited acceptable fit indices consistent with standard criteria. Convergent validity was supported by a significant correlation with the EQ (r = .43). The average variance extracted (AVE) for each subscale-meta-awareness, decentered awareness, and external awareness-was 0.50, 0.54, and 0.51, respectively. Internal consistency reliability of the total scale was satisfactory, with a Cronbach’s alpha of 0.71. In conclusion, the Persian version of the MAS demonstrates acceptable psychometric properties within the Iranian context, indicating its suitability for assessing individuals’ awareness levels. This scale can be effectively utilized in research and clinical settings to evaluate individual differences in awareness related to psychological and therapeutic interventions.

کلیدواژه‌ها [English]

confirmatory factor analysis
meta-awareness
mindfulness
multidimensional awareness
psychometric properties

مراجع

بارانی، حمید، سلامت، سیده پریسا، و فولادچنگ، محبوبه. (1399). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس ذهن آگاهی نوجوان و بزرگ‌سال (AAMS). فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 11(39)، 123-152.

طاهری‏فر، زهرا، فردوسی، سیما، موتابی، فرشته، مظاهری تهرانی، محمدعلی، فتی، لادن. (1396). ارزیابی «فاصله گرفتن»: روایی، پایایی و ساختار عاملی پرسشنامه تجربه‏ها‏ در دانشجویان، فصلنامه دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 18(67)، 56-46.

عمادی، زهرا، زارع، بتول، عمادی، محمدمهدی. (1403). نقش واسطه‌ای شفقت خود در رابطه بین ذهن آگاهی و خستگی ناشی از شفقت در درمانگران. فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 16(1)، 62-49.

ولی زاده، مریم، درتاج، فریبرز، دلاور، علی و حاجی علیزاده، کبری. (1397). ارزشیابی بسته آموزشی متمرکز بر شفقت و ذهن آگاهی و تأثیر آن بر فعال‌سازی خودکارآمدی. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 9(33)، 21-1.

هایز، استیون‏سی، استروسال، کرک، ویلسون، کلی‏جی. (1400). مبانی نظری و راهنمای عملی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، فرایند و تمرین تغییر آگاهان. ترجمه: حسین زارع، مریم عابدین و مجید برادران. تهران: انتشارات محراب.

Abrams, D. (1988). Self‐consciousness scales for adults and children: Reliability, validity, and theoretical significance. European Journal of Personality, 2(1), 11–37. https://doi.org/10.1002/per.2410020103

Barani, H., Salamat, S. P., & Fouladchang, M. (2020). Psychometric properties of Adolescent and Adult Mindfulness Scale (AAMS). Quarterly of Educational Measurement, 11(39), 123–152. https://doi.org/10.22054/jem.2020.51932.2040 [In Persian]

Bayne, T., & Carter, O. (2018). Dimensions of consciousness and the psychedelic state. Neuroscience of Consciousness, 2018(1), niy008. https://doi.org/10.1093/nc/niy008

Bernstein, A., Hadash, Y., Lichtash, Y., Tanay, G., Shepherd, K., & Fresco, D. M. (2015). Decentering and related constructs: A critical review and metacognitive processes model. Perspectives on Psychological Science, 10(5), 599–617. https://doi.org/10.1177/1745691615594577

Carden, J., Jones, R. J., & Passmore, J. (2022). Defining self-awareness in the context of adult development: A systematic literature review. Journal of Management Education, 46(1), 140–177. https://doi.org/10.1177/1052562921990065

Dawson, A. F., Brown, W. W., Anderson, J., Datta, B., Donald, J. N., Hong, K., Allan, S., Roker, R., Jones, P. B., & Galante, J. (2020). Mindfulness-based interventions for university students: A systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. *Applied Psychology: Health and Well-Being, 12*(2), 384–410. https://doi.org/10.1111/aphw.12188

DeMarree, K. G., Naragon-Gainey, K., & Giancola, A. (2023). Validation of different forms of present-moment awareness using cognitive and behavioral outcomes. Psychological Assessment, 35(7), 572–589. https://doi.org/10.1037/pas0001234

Emadi, S. Z., Zare, B., & Emadi, S. M. M. (2024). The mediating role of self-compassion between mindfulness and compassion fatigue among therapists. Journal of Applied Psychological Research, 15(2), 1–21. https://doi.org/10.22059/japr.2024.354167.644518 [In Persian]

Fazekas, P., & Overgaard, M. (2016). Multidimensional models of degrees and levels of consciousness. Trends in Cognitive Sciences, 20(10), 715–716. https://doi.org/10.1016/j.tics.2016.06.011

Fresco, D. M., Moore, M. T., van Dulmen, M. H., Segal, Z. V., Teasdale, J. D., Ma, S. H., & Williams, J. M. (2007). Initial psychometric properties of the Experiences Questionnaire: Validation of a self-report measure of decentering. Behavior Therapy, 38(3), 234–246. https://doi.org/10.1016/j.beth.2006.08.003

Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2020). Theoretical foundations and practical guide of treatment based on acceptance and commitment, the process and practice of changing the conscious (H. Zare, M. Abedin, & M. Baradaran, Trans.). Mihrab Publications. (Original work published 1999) [In Persian]

Haynes, S. N., Richard, D. C., & Kubany, E. S. (1995). Content validity in psychological assessment: A functional approach to concepts and methods. Psychological Assessment, 7(3), 238–247. https://doi.org/10.1037/1040-3590.7.3.238

Huang, Z., Mashour, G. A., & Hudetz, A. G. (2023). Functional geometry of the cortex encodes dimensions of consciousness. Nature Communications, 14(1), 72. https://doi.org/10.1038/s41467-022-35764-7

MacKillop, J., & Anderson, E. J. (2007). Further psychometric validation of the Mindful Attention Awareness Scale (MAAS). Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 29(4), 289–293. https://doi.org/10.1007/s10862-007-9045-1

Mehling, W. E., Acree, M., Stewart, A., Silas, J., & Jones, A. (2018). The Multidimensional Assessment of Interoceptive Awareness, Version 2 (MAIA-2). PLOS ONE, 13(12), e0208034. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0208034

Michel, M. (2019). The mismeasure of consciousness: A problem of coordination for the perceptual awareness scale. Philosophy of Science, 86(5), 1239–1249. https://doi.org/10.1086/705509

Overgaard, M., & Sandberg, K. (2021). The Perceptual Awareness Scale—Recent controversies and debates. Neuroscience of Consciousness, 2021(1), niab044. https://doi.org/10.1093/nc/niab044

Rudkin, E., Medvedev, O. N., & Siegert, R. J. (2018). The Five-Facet Mindfulness Questionnaire: Why the observing subscale does not predict psychological symptoms. Mindfulness, 9(1), 230–242. https://doi.org/10.1007/s12671-017-0766-2

Schraw, G., & Dennison, R. S. (1994). Assessing metacognitive awareness. Contemporary Educational Psychology, 19(4), 460–475. https://doi.org/10.1006/ceps.1994.1033

Taherifar, Z., Ferdowsi, S., Mootabi, F., Mazaheri Tehrani, M. A., & Fata, L. (2017). Assessing "Decentering": Validity, reliability and factor structure of Experiences Questionnaire in university students. Knowledge & Research in Applied Psychology, 18(1), 46–56. [In Persian]

Valizadeh, M., Dortaj, F., Delavar, A., & Hajializadeh, K. (2018). Evaluation of educational package focused on compassion and mindfulness and its impact on self-efficacy activation. Quarterly of Educational Measurement, 9(33), 1–21. https://doi.org/10.22054/jem.2019.38624.1889 [In Persian]

Walter, J. (2021). Consciousness as a multidimensional phenomenon: Implications for the assessment of disorders of consciousness. Neuroscience of Consciousness, 2021(2), niab047. https://doi.org/10.1093/nc/niab047

فصلنامه اندازه گیری تربیتی

بررسی ویژگی‏های روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس آگاهی چندبعدی

مراجع

مراجع

دوره 16، شماره 62
دی 1404
صفحه 107-128

بررسی ویژگی‏های روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس آگاهی چندبعدی

مراجع

مراجع

دوره 16، شماره 62دی 1404صفحه 107-128

دوره 16، شماره 62
دی 1404
صفحه 107-128