فصلنامه اندازه گیری تربیتی

چکیده زمینه: از مباحث مهم در فرایند یادگیری، باورهای معرفت شناختی افراد است. این باورهای به فهم افراد، چگونگی بدست آوردن، اعتبار از دانش و برداشت افراد از توانایی و سرعت برای به دست آوردن دانش مرتبط است. هدف: این پژوهش با هدف تحلیل عاملی تأییدی و اکتشافی مقیاس باورهای معرفت شناختی شومر برای دانش‏آموزان ایرانی انجام شد. روش: روش پژوهش از نوع همبستگی است. جامعه آماری کلیه دانش‏آموزان پایه اول دبیرستان‏های دولتی شهر بهارستان و تعداد شرکت کنندگان 366 نفر بود. که با روش نمونه گیری خوشه‏ای تصادفی انتخاب شدند و به مقیاس 63 سؤالی باورهای معرفت شناختی شومر (1993) پاسخ دادند. داده‏ها از طریق تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول و دوم و تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شد. یافته‏ها: تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول وجود 9 مؤلفه و تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم قرار گرفتن مؤلفه­های مذکور را در زیرسازه باورهای معرفت شناختی، تأیید کرد. تحلیل عاملی اکتشافی بر روی 9 مؤلفه به کشف سه خرده مقیاس قضاوت شخصی درباره دانستن، باور فرد به سرعت و توانایی یادگیری و قطعیت دانش منجر گردید.
بحث و نتیجه­گیری: در مجموع، مقیاس اصلاح شده باورهای معرفت شناختی شومر از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار است و می‏توان از آن برای ارزیابی باورهای معرفت شناختی دانش آموزان استفاده کرد.
 
 
 

چکیده هدف این پژوهش تعیین ویژگی‏های روان‏سنجی مقیاس اضطراب امتحان بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه ‎الزهرا در سال تحصیلی 90-89 بود. با استفاده از روش نمونه‏گیری داوطلبانه تعداد 200 نفر از دانشجویان به آزمون اضطراب امتحان پاسخ دادند. ابزار پژوهش آزمون اضطراب امتحان فریدمن و جاکوب بود. ضریب پایایی آزمون با آلفای کروناخ 91/0 به دست آمد. تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی نشان داد که این آزمون 4 عامل اضطراب امتحان با نام‏های ارجاع به دیگران، عزت نفس، نگرانی و سرزنش را با 13 سؤال اندازه‏گیری می‏نماید. این آزمون برای استفاده در جامعه دانشجویان از شاخص‏های روان‏سنجی مناسبی برخوردار است.

 

چکیده هدف از این پژوهش ساخت و هنجاریابی مقیاس خشم چندبعدی (خشم انگیختگی، نگرش خصمانه، خشم بیرونی، خشم درونی و موقعیت‏های خشم‏انگیز) در بین دانش‏آموزان دبیرستان‏های شهرستان گیلانغرب در سال تحصیلی 87-86 است. برای این منظور، ابتدا مبانی نظری پژوهش‏های پیشین، مطالعه شد سپس براساس حیطه‏های سازۀ مذکور که از مطالعه منابع به دست آمده بود، برای طراحی پرسشنامه اقدام شد. پس از بررسی روایی صوری و محتوایی سؤالات ساخته شده در ارتباط با هر کدام از خرده آزمون‏ها و حذف سؤالات نامناسب از آن، در مجموع 29 سؤال برای اجرای نهایی بر روی گروهی متشکل از 400 نفر از دانش آموزان (212 مرد و 188 زن) که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه‏ای نسبی انتخاب شده بودند اجرا شد. پس از اجرا سؤالات قبل از استفاده در تحلیل عاملی با شرط همبستگی کمتر از 3/0 با نمره کل غربال شد که 11 سؤال در این مرحله حذف شد، سپس تحلیل عاملی سؤالات انجام گرفت که در این مرحله نیز تعداد 10 سؤال به دلیل اینکه چهار تا از عامل‏ها سه سؤال و کمتر داشتند حذف شدند. که 29 سؤال برای تحلیل نهایی باقی ماند. سپس با توجه به معنی دار بودن آزمون کرویت بارتلت(000/0) و مقدار KMO برابر88/0، تحلیل عاملی با روش PC انجام شد. نتیجة تحلیل عاملی به روش چرخش واریمکس 5 عامل با 37/48 تبیین واریانس ،همسویی با مبانی نظری سازة مورد بررسی را نشان داد. پایایی پرسشنامه از طریق آلفای کرانباخ 87/0 و از طریق روش آزمون ـ آزمون مجدد 81/0 و نتایج همبستگی بین اجرای اول و دوم در پنج عامل به ترتیب 83/0، 86/0، 77/0، 81/0 و 79/0 به دست آمد. از روش تنصیف به منظور حصول اطمینان بیشتر نسبت به پایایی مقیاش ساخته شده استفاده شد. ضرایب پایایی برای هر دو نیمه به ترتیب برابر 85/0 (نیمه اول) و 82/0 (نیمه دوم) بوده است. 77/0 پایایی کل آزمون مورد نظر است.
پس از تجزیه و تحلیل داده‏ها، تعیین هنجار، نقطه برش و شدت اختلال محاسبه گردید. نقطه برش برای این آزمون با توجه به میانگین و انحراف استاندارد 01/88  بدست آمد. با توجه به این نقطۀ برش درصد شیوع اختلال 2/7 درصد در کل نمونه و به تفکیک جنسیت 8/3 برای مردان و2/11 برای زنان به دست آمد.
 

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر کارپوشه الکترونیکی بر نگرش، انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانشجویان مرکز آموزش الکترونیکی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی انجام شده است.
روش: روش پژوهش موردنظر از نوع شبه آزمایشی و جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان مرکز آموزش الکترونیکی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی است که در نیمسال تحصیلی دوم 90-89 در رشته مهندسی کامپیوتر، مشغول به تحصیل بودند تشکیل می‏دهد و نمونه تحقیق، شامل دو کلاس درس ساختمان داده که به صورت هدفمند انتخاب شد؛ تعداد دانشجویان در این دو کلاس 50 نفر بود که به دلیل عدم همکاری 10 دانشجو به خاطر اینکه کلاس‏ها به صورت مجازی برگزار می‏شد، حجم نمونه به 40 نفر رسید که به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و گواه تقسیم شدند. ابتدا از هر گروه پیش آزمونی در شرایط یکسان به عمل آمد و سپس گروه آزمایش در معرض متغیر مستقل قرار گرفت. به این صورت که طی 2 ماه به گروه آزمایش در طول ترم با شیوه کارپوشه الکترونیکی و به گروه گواه به روش متداول (سنجش چندگزینه‏ای و تشریحی) آموزش داده شد. به منظور بررسی تغییرات حاصله، در پایان 2 ماه پس‏آزمونی از هر دو گروه گرفته شد. در تجزیه و تحلیل آماری از آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد. یافته‏ها: یافته‏ها نشان داد که پیشرفت تحصیلی، انگیزه پیشرفت و نگرش نسبت به امتحان گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه به طور معناداری افزایش یافته است. نتایج: نتایج به دست آمده از این پژوهش برتری پیشرفت تحصیلی، انگیزه پیشرفت و نگرش نسبت به امتحان دانشجویانی را نشان داد که از طریق کارپوشه الکترونیکی آموزش دیده بودند. براین اساس می‏توان استفاده از کارپوشه الکترونیکی را در آموزش الکترونیکی به عنوان یکی از شیوه های نوین سنجش پیشنهاد کرد.
 

چکیده هدف از این مطالعه ساخت و اعتباریابی آزمون اهمال‏کاری تحصیلی است. به همین منظور تعداد 247 نفر از دانشجویان دانشگاه پیام اهواز (142 دختر و 105 پسر) به شکل تصادفی چند مرحله‏ای انتخاب شدند. برای ساخت آزمون یاد شده از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شد. نتایج تحلیل عوامل اکتشافی نشان داد که داده‏ها پس از شش بار چرخش، آزمونی مرکب از 12 ماده و سه عامل با عنوان اهمال‏کاری عمدی (5 ماده)، اهمال‏کاری ناشی از خستگی جسمی- روانی (4 ماده) و اهمال‏کاری ناشی از بی برنامگی (3 ماده) ساخته شد پایایی آزمون از طریق آلفای کرونباخ برای کل آزمون 85/0، برای عامل اول 77/0، برای عامل دوم 6/0 و برای عامل سوم 70/0 به دست آمد. روایی آزمون یاد شده از طریق همبسته کردن با آزمون اهمال‏کاری تاکمن (1991) تعیین و مقدار آن 35/0 برآورد گردید که نشان از روایی نسبتاً خوب آن آزمون است. از آنجایی‏که در داخل کشور آزمونی برای تشخیص اهمال‏کاری تحصیلی وجود ندارد لذا این آزمون می‏تواند خلاء یاد شده را جبران کند و مورد استفاده متخصصان تعلیم و تربیت قرار گیرد.
 

چکیده با گسترش استفاده از نقشه‏های مفهومی به عنوان ابزارهای اندازه‏گیری پیشرفت تحصیلی، نمره‏گذاری آنها به مبحثی چالش‏انگیز تبدیل شده است. در این پژوهش به معرفی سه شیوه نمره‏گذاری به آزمون‏های نقشه مفهومی می‏پردازیم: (1) روش رابطه‏ای که در آن به رابطه بین مفاهیم به طور جداگانه نمره‏ای اختصاص داده می‏شود. (2) روش ساختاری که براساس سازمان سلسله مراتبی موجود بین مفاهیم نمره داده می شود. (3) روش شباهت که در آن با توجه به مقایسه نقشه مفهومی دانش‏آموز با یک نقشه مفهومی معلم برای هر بخش از نقشه نمره‏ای ارائه می‏شود. برای تشخیص مناسب‏ترین شیوه نمره‏گذاری از بین این شیوه‏ها از سه شاخص روایی ملاکی، پایایی نمره‏گذاران و روایی افتراقی استفاده شد. نمونه آماری پژوهش 105 نفر از دانش‏آموزان سال دوم متوسطه شهر تبریز در سال تحصیلی 88-1387 بودند که در چهار کلاس حضور داشتند. یافته‏های پژوهش نشان دادند که روش نمره‏دهی رابطه‏ای از لحاظ این شاخص‏ها نسبت به دو روش دیگر دارای مقادیر بالاتری است و روش نمره‏دهی شباهت نیز نسبت به دو روش دیگر دارای پایین‏ترین شاخص‏های آماری است.
 
 

چکیده زمینه: بهبود کیفیت فعالیت‏های نظام‏های آموزش عالی به منظور پاسخگویی به چالش‏های پیش رو همواره از سیاست‏های اصلی دست اندرکاران نظام‏های آموزش بوده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف توسعه و بهبود کیفیت گروه مدیریت و برنامه‏ریزی آموزشی دانشگاه علامه  طباطبایی از طریق ارزیابی درونی صورت گرفته است. روش:به این منظور پس از تصریح اهداف گروه درسه سطح آموزشی، پرورشی و عرضه خدمات تخصصی و با توسل به تجربیات ملی و بین‏المللی، الگوی عناصر سازمانی و نظرات کمیته ارزیابی درونی گروه مورد مطالعه، تعداد هفت عامل تعیین و مورد ارزیابی قرار گرفت. این عامل‏ها عبارتند از: 1- هدف‏ها، مدیریت و سازماندهی؛ 2- هیأت علمی؛ 3- دانشجویان؛ 4- دوره‏های آموزشی و برنامه‏های درسی و غیردرسی؛ 5- فرایند یاددهی و یادگیری؛ 6- دانش آموختگان؛ 7- امکانات و تجهیزات آموزشی و پژوهشی. به منظور ارزیابی عوامل فوق 47 ملاک و 182 نشانگر در نظر گرفته شد. هر کدام از این نشانگرها با اندازه گیری یک یا چند متغیر همراه بود. ابزارهای مورد استفاده برای جمع آوری اطلاعات شامل پرسشنامه، مصاحبه، چک لیست و سند کاوی داده‏های لازم بود. با بررسی پیشینه گروه و به‏خصوص تحولات آن در پنج سال گذشته و رجوع به قوانین و مقررات دانشگاهی و در نظر گرفتن انتظارات آزمودنی‏ها برای هر نشانگر الزاماتی جهت قضاوت تهیه و تدوین گردید. براین اساس تلاش شد وضعیت موجود گروه با توجه به الزامات تعیین شده که مشخص کننده وضعیت مورد انتظار گروه بود، مقایسه لازم به عمل آید و سطح مطلوبیت هر نشانگر مشخص شود. یافته‏ها: براساس میانگین امتیازهای داده شده به سطوح مطلوبیت (مطلوب:3؛ نسبتاً مطلوب: 2؛ نامطلوب: 1) و تطبیق آن با طیف‏های قضاوت نتایج ارزیابی به شرح ذیل بدست آمد: عامل هدف‏ها، مدیریت و سازماندهی نسبتاً مطلوب، هیأت علمی مطلوب، دانشجویان نسبتاً مطلوب، دوره‏های آموزشی و برنامه‏های درسی و غیردرسی نسبتاً مطلوب، فرایند یاددهی- یادگیری نسبتاً مطلوب، دانش‏آموختگان نسبتاً مطلوب و در نهایت، امکانات و تجهیزات آموزشی و پژوهشی نسبتاً مطلوب بود. در مجموع به رغم اینکه وضعیت موجود گروه در سطح نسبتاً مطلوب قرار داشت؛ لکن در مورد برخی نشانگرها نارسایی‏ها و کاستی‏هایی وجود داشت که برای رفع آنها و بهبود در کیفیت گروه پیشنهادهایی ارائه شد.